Wilma Mankiller

Wilma Mankiller na 2001

Ọ bụrụ na a ga-echeta m, achọrọ m ka ọ bụrụ n'ihi na enwere m ihe ndabara nke ịbụ onye isi nwanyị mbụ nke agbụrụ m. Ma m chọkwara ka e cheta m maka imesi ya ike na anyị nwere ihe ngwọta nke ụmụ amaala na-edozi nsogbu anyị. Enwere ike iji ụkpụrụ Cherokee, ọkachasị ndị nke inyere ibe anyị aka yana njikọ anyị na ala ahụ, iji dozie nsogbu ndị dị ugbu a.

Wilma Pearl Mankiller'' (Cherokee: ᎠᏥᎳᏍᎩ ᎠᏍᎦᏯᏗᎯ; November 18, 1945 - Eprel 6, 2010) bụ onye America [[w:Cherokee] onye na-arụ ọrụ na onye nrụpụta obodo ka ọ bụrụ onye na-arụ ọrụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya | Onyeisi ndị isi ​​nke Mba Cherokee.

Okwu ndị O kwuru

• Ọ bụ ezie na ọtụtụ ndị na-abụghị ụmụ amaala America amụtabeghị ihe banyere anyị, ka oge na-aga, anyị aghaghị ịmụta ihe nile banyere ha. Anyị na-ekiri fim ha, na-agụ akwụkwọ ha, na-efe ofufe na chọọchị ha, na-agakwa ụlọ akwụkwọ ha. Nwa akwụkwọ ọ bụla na-agụsị akwụkwọ nke atọ na United States na-enye echiche nke ndị Europe na-achọpụta America dị ka "Ụwa Ọhụrụ" nke nwere ala na-eme nri, ọtụtụ onyinye okike, na ugwu na osimiri dị ebube. Naanị ndị nkuzi nwere nghọta ga-akọwa na ụwa a n'ezie abụghị ihe ọhụrụ nye ọtụtụ nde ụmụ amaala bibuola ebe a mgbe Columbus bịarutere.
  • "Ụbọchị ọ bụla bụ ezigbo ụbọchị: Ntugharị nke ụmụ nwanyị ụmụ amaala nke oge a" (2004)

• Otu n'ime ihe ndị m chọrọ ikwu banyere ya, ma eleghị anya, okwu kachasị mkpa taa maka ndekọ ahụ, bụ okwu nke nchịkwa onwe onye ... Mgbe niile, a na-enwe okwu ndị a dị ukwuu banyere ịkwado ọchịchị ndị agbụrụ na ụdị ihe ahụ na Washington site n'aka ndị isi, ma ọ dị mkpa ka ọ gbasaa n'akụkụ ọ bụla nke ụlọ ọrụ ndị a, ndị anyị na-emeso ya kwa ụbọchị.
  • "Oklahoma Tribal Concerns" (January 20, 1994)

• Echere m na ụzọ Cherokee si ebi ndụ na-enwe ike ịnọgide na-aga n'ihu n'ụdị ezi uche ma ghara ilekwasị anya n'ihe ndị na-adịghị mma na ndụ gị na ihe ndị na-adịghị mma ị na-ahụ gburugburu gị, ma lekwasị anya na ihe ndị dị mma ma gbalịa ile anya na foto buru ibu ma na-aga n'ihu," Mankiller kọwara. Ihe ndị m mụtara n’ahụmahụ ndị ahụ nyeere m aka iduzi. E wezụga ahụmahụ ndị ahụ, echeghị m na m gaara enwe ike iduzi. Echere m na agara m etinye aka n'ọtụtụ ihe na-enweghị isi.
  • interview na NPR (1993)

• Naanị ihe dị na ntuli aka mbụ bụ na m bụ nwanyị, "O kwuru, "Nke ahụ bụ mkpokọta - okwu mkpokọta na ntuli aka niile. E nwere mmegide dị egwu n'ihi nke ahụ. Mana ndị mụ na ha nọrọ na ntuli aka 83 na ndị mụ na ha nọrọ taa, afọ 10 ka e mesịrị, bụ ndị okenye n'ebo na ndị ọzọ omenala nke agbụrụ. Ọ na-atọ m ụtọ mgbe niile. Mụ na di m ekwuwo banyere ya ma echere m na anyị abịala na nkwubi okwu na eleghị anya ndị agadi nwere ọgụgụ isi nke akụkọ ihe mere eme ma ghọta na e nwere oge mgbe ụmụ nwanyị na-ekere òkè dị ịrịba ama n'ime ebo ahụ na enwere nguzozi na nkwekọ n'etiti ndị ikom na ndị inyom na mba Cherokee.
  • interview na NPR (1993)

• A ka nwere ọtụtụ echiche na-adịghị mma gbasara ndị ojii, ndị Latin na ndị Eshia. Chineke maara na e nwere ajọ stereotypes banyere ụmụ amaala America; Ekwesịrị imeri ihe ndị a tupu anyị enwee ike ịga n'ihu… a na m arịọ ndị niile nọ ebe a taa, ma ndị gụsịrị akwụkwọ na ezinụlọ, ka anyị nyochaa ókè anyị si ejide echiche ndị ahụ gbasara ibe anyị. N'ikpeazụ, a ga m atụ anya na m nọ ebe a na ịnọrọ naanị nkeji ole na ole n'ime gị taa ga-enyere gị aka iwepụ echiche ọ bụla ị nwere banyere otú onye isi dị.
  • Northern Arizona Mmalite Okwu (1992) gụnyere na Ya mere, ebe a ka m nọ: Okwu nke ụmụ nwanyị ukwu na-ekwu iji nye ike na kpalie (2019)

Mankiller: Onye isi na ndị ya (1993) =

• N'akụkọ agbụrụ anyị, anyị anụla maka otu kansụl nwanyị, bụ nke otu nwanyị siri ike na-achị, ikekwe Ghigau. Ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme n'Ebe Ọdịda Anyanwụ na-akatọkarị akụkọ ihe mere eme ọnụ dị ka "nanị akụkọ ifo." Ahụla m njụjụ ha na-atọ m ụtọ mgbe nile. Enwere ike ịhapụ akụkụ ihe ọmụma dum n'ihi na edeghị ya, ebe a na-anabata ngwa ngwa ihe ndị nwoke nwere mmasị na ya dere dị ka eziokwu. (p19)

• Ndị Europe wetara echiche bụ́ na ndị ikom bụ nnọọ onyeisi ezinụlọ, ụmụ nwanyị ga-edokwa onwe ha n’okpuru ha. Ọ bụ mgbe ahụ ka ọrụ ụmụ nwanyị na obodo Cherokee malitere ịdalata. Otu n'ime ụkpụrụ ọhụrụ ndị Europe wetara na ndị Cherokee bụ enweghị nguzozi na nkwekọ n'etiti nwoke na nwanyị. Ọ bụ ihe anyị taa na-akpọ sexism. Nke a abụghị echiche Cherokee. Ndị Europe gbaziri mmekọ nwoke na nwanyị. (p20)
• N'ime ogologo usoro ọgwụgwọ ahụ, adara m azụ n'ụzọ Cherokee m wee nabata ihe ndị okenye anyị na-akpọ "ụzọ Cherokee" na ndụ. Ha na-ekwu na ọ bụ "ịdị mma." Nke ahụ pụtara na mmadụ ga-eche echiche nke ọma, were ihe a na-enyefe wee tụgharịa ya ka ọ bụrụ ụzọ ka mma. (p23)

• Site na mmalite, echere m na ihe ka ọtụtụ ná ndị mmadụ ga-enwe nchegbu banyere echiche m banyere ọchịchị onye kwuo uche ya sitere n'okike na eziokwu ahụ bụ́ na m nwere ezigbo onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị. M na-agbaso nkà ihe ọmụma ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị iche karịa ọtụtụ ndị bi n'ógbè ahụ. Ma m mehiere. Ọ dịghị onye gbara m aka n'okwu ndị ahụ, ọ bụghị otu ugboro. Kama, a na-ama m aka nke ukwuu n'ihi otu eziokwu-Abụ m nwanyị. (p240)

• Anụrụ m ụdị ihe niile—ụfọdụ ndị na-ekwu na ịgba ọsọ m zọọ ọchịchị bụ mkparị nye Chineke. Ndị ọzọ kwuru na inwe nwanyị na-agba ebo anyị ga-eme ka ndị Cherokee bụrụ ihe ọchị nke ụwa agbụrụ. Anụrụ m ya niile. Mgbe ọ bụla e nyere m ihe nzuzu ọzọ mere na agaghị m enye aka na-achị ọchịchị, m ji n'aka na emewo m mkpebi ziri ezi. Mmeghachi omume n'ọkwa ọkwa m tụrụ m n'anya. Ọ bụ oge dị nnọọ ala ná ndụ m, ma a gaghị emegharị m anya. M chere na ụzọ kasị mma bụ ileghara ndị na-emegide m anya. Echetara m otu okwu m gụburu n’azụ igbe tii. Otú a ka o kwuru-ọ buru na gi na onye-nzuzu aru-ọka, onye nāgabiga apughi ima onye bu onye-nzuzu na onye nābughi ya. Achọghị m ka e were m onye nzuzu. (p241)

• Ụmụ nwanyị nwere ike inye aka tụgharịa ụwa n'akụkụ aka nri elu. Anyị na-eweta usoro imekọ ihe ọnụ karịa gọọmentị. Ma ọ bụrụ na anyị esoghị, mgbe ahụ, a ga-eme mkpebi na-enweghị anyị.
  • site na 1984, e hotara na ibe 242

• Mmepe ime obodo bụ, ma ka na-adịkwa, ihe kacha mkpa na ndepụta ebumnuche m. Maka m, ụgwọ ọrụ sitere n'ịgbalị imebi gburugburu ịda ogbenye. Mmetụta m bụ na ndị Cherokee, n'ozuzu ha, na-anụ ọkụ n'obi nke ukwuu. Anyị lanarịrị ọtụtụ nnukwu ọgba aghara ndọrọ ndọrọ ọchịchị na nke ọha, ma anyị edebewo ọchịchị Cherokee ndụ. Enwere m obi ike na anyị ga-abanye na narị afọ nke iri abụọ na otu n'usoro nke anyị. (p246)

• Taa, anyị na-enyere aka ihichapụ echiche ụgha ndị ụlọ ọrụ mgbasa ozi na ihe nkiri si n’ebe ọdịda anyanwụ na-emepụta nke ndị India na-aṅụbiga mmanya ókè na-agba n’ịnyịnya, na-achụgharị ụgbọ oloko ndị na-agafe n’ala ahịhịa. M                           anyị                eche                                                                      fd d na-ebi n k ebo na-eyi kwa ubch. Ha aghọtaghị na ọtụtụ n’ime anyị na-eyi uwe achụmnta ego na ụgbọ ala ọdụ ụgbọ ala. Mma nke ọha mmadụ taa bụ na ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị Cherokee na-eto eto nwere ike ịchụso ubi ọkachamara ọ bụla ha chọrọ ma nọgide na-agbaso ụkpụrụ ọdịnala. Ihe niile na-abịaghachi na ihe nketa anyị na mgbọrọgwụ anyị. Ọ dị oke mkpa na anyị ga-ejigide echiche nke omenala, akụkọ ihe mere eme, na njirimara ebo ahụ. (p246)

• Taa, ọ bụrụ na onye ọ bụla ajụọ ndị ebo anyị ma ọ̀ dị mkpa n’ezie ma onyeisi ahụ ọ̀ bụ nwoke ma ọ bụ nwanyị, ihe ka n’ọnụ ọgụgụ ga-aza na nwoke na nwanyị enweghị ihe jikọrọ ya na onye ndú. (p250)

• N’ihi na ebiliwo m n’ọkwá onyeisi, ụfọdụ ndị na-ekwuhie ụzọ na ọrụ ụmụ nwanyị agbanweela n’ebo ọ bụla. Nke ahụ abụghị otú ahụ. Ndị mmadụ na-amali n'echiche ahụ n'ihi na ha aghọtachaghị ndị obodo. Enweghị "asụsụ India" zuru ụwa ọnụ. Anyị niile nwere asụsụ na omenala dị iche iche...N'ihi na ụmụ amaala America nwere asụsụ, omenala, ụdị nka, na usoro mmekọrịta anyị, ebo anyị dị iche na ibe anyị. Ọtụtụ otu agbụrụ enweghị ụmụ nwanyị n'ọkwa aha, mana n'ọtụtụ n'ime otu ndị ahụ, enwere nguzozi na nkwekọ na ọrụ nke nwoke na nwanyị. (p250)

• M na-agbalị ịgba ụmụ agbọghọ ume ka ha dị njikere itinye ihe ize ndụ, ka ha guzosie ike maka ihe ndị ha kwenyere na ha, na ịkwado na ịnakwere ihe ịma aka nke ije ozi n'ọrụ nduzi. (p250)

• Ọ bụrụ na a ga-echeta m, achọrọ m ka ọ bụrụ n’ihi na enwere m ihe ndabara nke ịbụ onye isi nwanyị mbụ nke agbụrụ m. Ma m chọkwara ka e cheta m maka imesi ya ike na anyị nwere ihe ngwọta nke ụmụ amaala na-edozi nsogbu anyị. Enwere ike iji ụkpụrụ Cherokee, ọkachasị ndị nke inyere ibe anyị aka yana njikọ anyị na ala ahụ, iji dozie nsogbu ndị dị ugbu a. (p250)

Njikọ mpụga

National Women's History Museum page

• Ajụjụ ọnụ nke Oklahoma na Wilma Mankiller (August 13, 2009)