Tish Collins

Ntụgharị n’Igbo (Asụsụ Igbo ziri ezi, edemede dị ọcha)

Site n'aka gị. Ma ọ bụrụ na e nwere ndị ga-emebi ndụ n’oge agha, cheta na mgbe ha biliri ụtụtụ a ma tie uwe ha, ha amaghị na ha ga-anwụ n’ụbọchị ahụ. Nye ha nsọpụrụ n’ọnwụ. Kpọọ ha n’ala n’ebe a ga-asọpụrụ ha nke kwesịrị ekwesị ma debe ebe nsọghachi ha n’ọnọdụ ezi uche.

Ebumnuche m kacha ibu bụ iburu onye ọ bụla n’ime unu pụọ ndụ. Ma o nwere ike ịbụ na ụfọdụ n’ime anyị agaghị ahụ njedebe nkwakọba agha a. Anyị ga-edobe ha n’akpa ụra ha ma zitere ha azụ. Agaghị enwe oge izu ohi ma ọ bụ ncheta.

Ka onye iro ghara ịnwe mgbagwoju anya, ka o mara na anyị bụ onye nhapụ ya — anyị bụ ndị ga-eweta mmebi ziri ezi n’aka ya. E nwere ọtụtụ ndịisi mpaghara nwere mmejọ n’obi ha, ha na-afụ ọkụ hell maka Saddam. Ya na ndị agha ya ga-emebi n'ihi ihe ha mere n’ime ndị mmadụ ha. Ka ha na-anwụ, ha ga-amata na ọrụ ha bụ ihe kpatara ha ji bịa ebe a. Ekwela ka e nwee obi ebere nye ha. Iwere ndụ onye ọzọ bụ nnukwu nzọụkwụ. Aghaghị ime ya n’uche dị arọ — ọ bụghị ihe a na-eme n’ụzọ atụghị anya. Amaara m ụmụ nwoke ụfọdụ ziri ezi n’ime esemokwu ndị ọzọ kpọrọ ndụ n’enweghị isi; m nwere ike ikwu na ha bi na akara Kayin n’elu ha.

Ma ọ bụrụ na onye tụfuru onwe ya n’aka unu, cheta na iwu mba ụwa nyere ha ikike ime otú ahụ, hụkwa na otu ụbọchị ha ga-alaghachi n’ụlọ ha n’aka ezinụlọ ha. Ndị chọrọ igwu agha… anyi ga-asọpụrụ ha; anyị nwere ebumnobi ime nke ahụ. Ma cheta, n’agbanyeghị nke a, ma ọ bụrụ na imebi otu agha gị ma ọ bụ akụkọ ya site n’ịgụ egwu ma ọ bụ ịkụ nzuzu n’ịkụ ndị mmadụ, ma ọ bụ site n’ịgba egwu, mara na ezinụlọ gị bụ ndị ga-afụ ụfụ. A ga-ezere gị ma omume gị ghara ịdị n’ogo kacha elu, n’ihi na ihe i mere ga-eso gị ruo mgbe akụkọ ihe mere eme ga-ede ya. Anyị agaghị eweta ihere ma n’uwe agha anyị ma n’ala anyị.

Banyere ngwa agha kemịkal na biọlọjikal, ekwenyere m na ihe egwu ahụ dị ezigbo n’eziokwu. Anyị maara na iwu iji ngwa agha ndị a ebugharịrị ruo n’aka ndịisi mpaghara. Nke a pụtara na e kpebiela iji ha. Ya mere, ajụjụ abụghị ma ha ga-eji ha — ajụjụ bụ mgbe ha ga-agbalị ime ya. Ọ bụrụ na anyị biri ndụ mgbe mwakpo mbụ gasịrị, anyị ga-anọzọ ndụ mgbe mwakpo ahụ gasịrị.

Banyere onwe anyị, ka anyi weghachite mmadụ niile n’ụlọ n’enweghị mmerụ ma hapụ Iraq ka ọ bụrụ ebe ka mma n’ihi na anyị gara ebe ahụ. A ọrụ anyị ugbu a dị n’ebe ugwu. Ka ọ dịzie unu mma.