Rose Leke

Rose Gana Fomban Leke (amụrụ 13, Febrụwarị 1947 ) bụ ọka mmụta ịba na Cameroon na prọfesọ Emeritus nke Immunology na Parasitology na Mahadum Yaounde I. Enyere ya onyinye L'Oréal-UNESCO maka ụmụ nwanyị na sayensị na 2024. Dọkịnta Rose Leke bụ ọka mmụta sayensị a ma ama n'ụwa niile a maara maka ọrụ ya na nyocha ịba na ọgwụ mgbochi ọrịa. O nyela aka n'ịkpụzi atumatu ahụike na Africa, na-eje ozi na ọtụtụ kọmitii ndụmọdụ WHO. Ọ gụrụ akwụkwọ n'oge na Cameroon tupu ya agụọ akwụkwọ na sayensị ahụike na mba ọzọ

Okwu okwuru

• Ọchịchọ nke inye ihe ngwọta maka nsogbu ahụike dị n'ime obodo m, yana mkpa ọ dị ịnye ngwọta na-adịgide adịgide site n'ịzụ ụmụ nwanyị ndị ọka mmụta sayensị na-eto eto.[1]

• Ị ga-arụsi ọrụ ike ma ị ga-egosipụta onwe gị oge ọ bụla na ị ga-aghọta ọnọdụ ndị na-adịghị mma, ghọta ha ma leghara ha anya wee gaa n'ihu. Ị ga-eme nke ahụ ọtụtụ ugboro. Echere m na ọ bụ otu ahụ ka m si merie ụfọdụ n’ime ajọ mbunobi ndị a. [2]

• Ma mgbe m banyere n'ime ụlọ dị otu ahụ ebe e nwere ndị ọks mmụta sayensị, echere m onwe m dị ka ọkà mmụta sayensị na m hapụrụ okpu nwaanyị m n'èzí ka m nwee ike ịbụ naanị ọka mmụta sayensị na ha niile. Ya mere, otu ahụ ka m si merie ụfọdụ n'ime ihe ndị a.[3]

• Agbalịrị m ịrụsi ọrụ ike ugboro abụọ iji ruo ebe m nọ. Ọ bụghị naanị ịga mahadum ịkụzi ihe, [na] lọta n'ụlọ ka ndị ọzọ na-eme. N'ịbụ onye nyocha, onye nwere obi ike[onye na-ede ihe odide ma bipụta ya] na-ewe oge… ịbụ nne, ịbụ onye nkuzi na mahadum… na-agbakwunyere mgbe ị bụ nwanyị.” [4]

• Ọrịa na-efe efe amụbala ọkụ na nyocha ọgwụ mgbochi ọhụrụ na mmepe teknụzụ . [5]

• O nwere ike isiri ụmụ nwanyị ike ime nke a karịsịa mgbe ha lụrụ di ma ọ bụ nwunye ma mụọ ụmụ. Ọtụtụ ụmụ nwanyị na-ada mba, mana m bụ ihe akaebe na enwere ike ime ya! Enwere m ụmụaka anọ ma enweela m ike ịchụso ọrụ nke gụnyere ịrụ ọrụ zuru oke na mmemme mkpochapụ polio na ịba, nkuzi, na ibipụta ihe karịrị 100 akụkọ ndị ọgbọ nyochara [6]