Pascale Allotey
Pascale Allotey bụ onye nyocha ahụike ọha nke Ghana na onye isi otu Òtù Ahụ Ike Ụwa SRH/HRP. Nnyocha ya na-elekwasị anya n'ịkwado nha anya, ikike mmadụ, na ikpe ziri ezi dịka ndị a metụtara ahụike na ọrịa, usoro ahụike, na nyocha ahụike zuru ụwa ọnụ. O nweela ọkwa ọrụ ndụmọdụ dị iche iche maka Òtù Ahụ Ike Ụwa.
Ókwú ndị ọkwụrụ
[dezie]- Ọ bụ ihe na-awụ akpata oyi n'ahụ na ihe dị ka ụmụ nwanyị 800 ka na-anwụ n'ihi ihe ndị nwere ike igbochi ime ime kwa ụbọchị yana ọnụ ọgụgụ ndị a agabeghị nke ọma kemgbe afọ iri. Ilekọta ite ime ka bụ okwu eleghaara anya. Ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ọkara n'ime nde 73 na-ete ime kwa afọ adịghị ize ndụ, na-etinye ụmụ nwanyị n'ihe ize ndụ nke ibute ọrịa na ọnwụ na ihe na-erughị ọkara nke mba niile na-enye ndị mmadụ ọrụ nlekọta afọ ime na nchekwa. Mmemme iji wepụta ọrụ mgbochi afọ ime zuru oke na-eche nsogbu ndị ọrụ gọọmentị na ndị ọrụ ga-esi emeri.
- Enweghị ohere na-aga n'ihu pụtara na ọtụtụ ndị inyom nọ na mba ndị na-akpata obere ego na nke etiti enweghị ike inwe obi ike na ha ga-enweta nlekọta nchebe na nkwanye ùgwù mgbe ha dị ime na ịmụ nwa. A na-enweta otu nde ọrịa ndị a na-ebute site ná mmekọahụ kwa ụbọchị. Ọtụtụ ndị nọ n'afọ iri na ụma na ndị na-eto eto anaghị enweta agụmakwụkwọ mmekọahụ zuru oke, ụzọ a ma ama iji guzobe ha maka mmekọrịta dị mma. Anyị ka na-achụpụ nsogbu ịhụ nsọ na nnukwu dysmenorrhea dị ka 'nkịtị' maka ụmụ nwanyị, na-ebute nnukwu ọnwụ nke ndụ ndụ yana n'ịrụpụta ihe.
- N'agbanyeghị ebe iwu na iwu siri ike nke dị gburugburu SRH n'ọtụtụ mba, enwere m ihe ùgwù, dị ka onye nduzi nke SRH / HRP na WHO na-arụ ọrụ na otu ìgwè dị ịtụnanya nke na-aga n'ihu na-emepụta ihe ọmụma ọhụrụ, na-enye nduzi na-akwado ihe akaebe na-arụ ọrụ na ndị ọkachamara raara onwe ha nye na mba na òtù dị iche iche iji nyere aka na-akwado SRHR.
- O doro m anya na nyocha sayensị na ụkpụrụ na ụkpụrụ na-akwado nkwado nke HRP dị mkpa dị ka ọ dị na mbụ. Ma echere m ihe nwere ike ime nke ọma site n'ịdị na-elekwasị anya n'ọdịnihu na ụzọ anyị si arụ ọrụ. N'ime oghere ahụike ọha zuru ụwa ọnụ, anyị ka na-emeghachi omume n'ihe ndị anyị maara site n'oge gara aga, kama ịgbalị ịhazi na mejuputa n'echiche nke ihe ga-adabara maka ọdịnihu. Kedu otu anyị si ewepụta ntakịrị ihe na-eme na mgbanwe ndị mmadụ, ma ọ bụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị, anụ ahụ na gburugburu ebe obibi na ihe ndị ọzọ? Ihe ọ bụla mmemme metụtara ọdịnihu bụ - ma ọ bụ ọzụzụ ma ọ bụ iwulite ikike ma ọ bụ teknụzụ - anyị kwesịrị ime ka nke ahụ gbakwunyere na atụmatụ anyị.
- Anyị kwesịrị ibi n’ụwa nke afọ ndị na-arụpụta ihe, malite na nwata, na-enwe ohere na-enweghị nsọtụ nye mmadụ nile. Nke a na-agụnye nhọrọ nke ịmụ nwa na afọ mgbe nhọrọ ahụ nwere ike ịnọrọ onwe ya, na-atụ anya igbochi ime ime na-achọghị, ịdị ndụ ma na-eme nke ọma site n'afọ ime chọrọ, ịmụ nwa, ịbụ nne na nna, na karịa, na-enwe ike ịnweta ogo dị elu, nkwalite na-adabere na onye ọrịa, nlekọta mgbochi na ọgwụgwọ.
- Mkpa itinye S azụ na ahụike mmekọahụ na ịmụ nwa na-apụta site na ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-adịghị mma nke ọrụ anyị n'ihi na e nwere ihe mgbochi siri ike ma na-abawanye na SRHR. Mmeputakwa adịghị eme na-enweghị mmekọahụ, na mmekọahụ na-eme ọtụtụ ugboro n'ihi ihe ndị ọzọ karịa mmeputakwa - kedu ihe ngosi! O doro anya na anyị ga-ahụ na akụkụ a bụ isi nke ndụ anyị dị mma, nke nwere nkwenye, ahụike na afọ ojuju maka mmadụ niile.
- Ọkà mmụta akụ̀ na ụba Harvard bụ́ Claudia Goldin, bụ́ onye nwetara Nrite Nobel n’oge na-adịbeghị anya, kwuru na otu ihe na-agbanwe agbanwe ma akụ̀ na ụba na ịha nhata nke nwoke na nwanyị bụ ịchịkwa ụmụ nwanyị na-achịkwa ọmụmụ ha. Agbanyeghị na ọ bụghị mgbe niile ka nke ahụ na-asụgharị ka ọ bụrụ ụzọ dị mma iji gbochie afọ ime, ọ bụ inye ụmụ nwanyị ike ikpebi na ha agaghị abụ naanị ọmụmụ, kamakwa ụmụ anụmanụ na-amịpụta ihe karịrị ịbụ nne, nke nyerela akụ na ụba aka itolite. Echiche dum nke ịhụ na ahụike mmekọahụ, nke pụtara na ụmụ nwanyị nwere ike ịhọrọ ọdịdị nke mmekọrịta ha, mgbe ha ga-amụ ụmụ, na ohere ụmụaka ndị ahụ, bụ ihe dị mkpa. Ọ dị oke mkpa ọ na-esiri m ike iche echiche maka ihe kpatara ka ekwesịrị ịme arụmụka a.
- Ịha nhata nke nwoke na nwanyị na-egbochi ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ ime mmekọahụ na-adịghị mma, na-egbochi iji ọgwụ mgbochi afọ, na-abawanye ohere ha nwere inweta ọrịa STI gụnyere HIV, na-akwado ime ihe ike na omume ọjọọ. Ịha nhata nke nwoke na nwanyị na-ejikọta ya na enweghị oke akụ na ụba ọha na eze na ịkpa oke na ndabere nke klaasị, agbụrụ/agbụrụ, usoro mmekọahụ, njirimara nwoke na nwanyị, n'etiti ndị ọzọ iji kpụzie ezighi ezi na nsonaazụ SRH.
