Norbert Wiener

Norbert Wiener (26 Nọvemba 1894 – 18 Maachị 1964) bụ ọkà mmụta mgbakọ na mwepụ nke U.S, na onye ọsụ ụzọ n’ịmụ usoro stochastic na mkpọtụ karịsịa n’ihe gbasara nzikọrịta ozi eletrọnịkị na sistemu njikwa. Ọ chepụtara okwu ahụ bụ "cybernetics" n'akwụkwọ ya Cybernetics or Control and Communication in the Animal and the Machine (1948).

Okwu ndi ọkwụrụ

Ụdị ihe kachasị mma nke pusi bụ ihe ọzọ, ma ọ bụ ọkachamma otu nwamba.

Anyị maara na ruo ogologo oge ihe niile anyị na-eme ga-abụ ihe ọ bụla karịa jumping anya maka ndị nwere uru nke na-ama mara nke anyị kacha pụta. N'oge gara aga, ndị ọkà mmụta emeela ka ọ bụrụ omenala inye onye ọ bụla na-achọsi ike ozi sayensị. Otú ọ dị, anyị aghaghị ihu eziokwu ndị a ihu: Amụma gọọmenti n'onwe ya n'oge na mgbe agha gasịrị, na-ekwu na bọmbụ nke Hiroshima na Nagasaki, mere ka o doo anya na inye ozi sayensị abụghị ihe na-adịghị njọ, na ọ pụkwara ịkpata nsonaazụ kacha njọ. Ya mere, mmadụ enweghị ike ịgbanahụ ịtụgharị uche n'ọdịnala siri ike nke ndị ọkà mmụta sayensị na-enye onye ọ bụla nwere ike ịjụ ya ozi. Nzaghachi Wiener na arịrịọ maka ozi gbasara ogbunigwe a na-achịkwa, nke e bipụtara nke mbụ na Atlantic Monthly, Disemba 1946 Ahụmahụ nke ndị ọkà mmụta sayensị bụ́ ndị rụworo ọrụ na bọmbụ atọm ahụ egosiwo na n'ime nchọpụta ọ bụla dị otú a, ọkà mmụta sayensị na-ejedebe site n'itinye ikike na-akparaghị ókè n'aka ndị ọ na-achọghị ịtụkwasị obi n'iji ha eme ihe. Nzaghachi Wiener na arịrịọ maka ozi gbasara ogbunigwe a na-achịkwa, nke e bipụtara nke mbụ na Atlantic Monthly, Disemba 1946 [T] ihe nlereanya kachasị mma nke pusi bụ ihe ọzọ, ma ọ bụ ọkachamma otu nwamba ahụ. Philosophy of Science (1945) (ya na A. Rosenblueth) Usoro ndị a na-eme n'oge agha nke ụlọ ọrụ ndị agha anyị, na igbochi mmekọrịta n'efu n'etiti ndị ọkà mmụta sayensị na ọrụ ndị metụtara ya ma ọ bụ ọbụna n'otu ọrụ ahụ agafewo na o doro anya na ọ bụrụ na ọ na-aga n'ihu n'oge udo, iwu a ga-eduga na enweghị ọrụ nke onye ọkà mmụta sayensị, na, n'ikpeazụ, ruo ọnwụ nke sayensị. ...Mgbanwe nke echiche, nke bụ otu n'ime omenala sayensị kachasị ukwuu, ga-enwerịrị ike ịnweta ụfọdụ njedebe mgbe onye ọkà mmụta sayensị ghọrọ onye na-ekpebi ndụ na ọnwụ. ... Anaghị m atụ anya ibipụta ọrụ m ọ bụla n'ọdịnihu nke nwere ike imebi n'aka ndị agha na-enweghị ọrụ ... Ndị nnupụisi ọkà mmụta sayensị" kwa ọnwa Atlantic (Jan, 1947) Enweghị azịza ọ bụla, naanị ntụaka aka. Norbert Wiener 1894-1964 (Vita Mathematica, 1990, p. 337) Iwu nke ọba akwụkwọ Wiener Nchọpụta sayensị mejupụtara na nkọwa maka ịdị mma nke onwe anyị maka usoro ịdị adị nke emere na-enweghị anya maka ịdị mma anyị ma ọlị. Otu n'ime isi ọrụ nke onye na-ahụ maka mgbakọ na mwepụ n'ịrụ ọrụ dị ka onye ndụmọdụ ndị ọkà mmụta sayensị bụ ime ka ha ghara ịtụ anya ọtụtụ ndị ọkachamara mgbakọ na mwepụ. Dị ka e hotara na Comic Sections (1993) nke D MacHale Ihe ọtụtụ ndị na-eme nnwale na-ewere ejighị ihe kpọrọ ihe tupu ha amalite nnwale ha bụ ihe na-atọ ụtọ nke ukwuu karịa nsonaazụ ọ bụla nke nnwale ha na-eduga. "Theory of Measurement New New: A Study in the Logic of Mathematics," Proceedings of the London Mathematical Society, Volume s2-19, Issue=1 (1921), p. 181-205 Ọ bụ akwụkwọ akụkọ m na igwe nwere ike ma na-agafe ụfọdụ njedebe nke ndị na-emepụta ha ... ọ bụ ezie na ha na-adabere na nkatọ mmadụ, nkatọ dị otú ahụ nwere ike ghara ịdị irè ruo ogologo oge mgbe ọ dị mkpa. Site na iji nwayọ nke ọrụ mmadụ anyị, enwere ike imebi njikwa anyị nke ọma na igwe anyị. Ọ bụrụ na iwu maka mmeri n'ime egwuregwu agha adịghị ekwekọ n'ihe anyị chọrọ n'ezie maka obodo anyị, ọ ga-abụ na igwe dị otú ahụ nwere ike ịmepụta amụma nke ga-emeri mmeri n'ọnụ na isi ihe, na-efu nke mmasị ọ bụla anyị nwere n'obi, ọbụna na nke nlanarị mba. Nnupụisi nke Igwe,” Oge 75, nke 2, Jenụwarị 11, 1960, p. 32. Cybernetics: Ma ọ bụ Njikwa na Nkwukọrịta na Anụmanụ na Igwe (1948) Okwu "igbe ojii" na "igbe ọcha" dị mma na okwu ihe atụ nke ejighi nke ọma kpebisie ike. M ga-aghọta site a nwa igbe mpempe ngwa, dị ka anọ-ọnụ netwọk na abụọ ntinye na abụọ mmepụta ọnụ, nke na-arụ a definity ọrụ na ugbu a na n'oge gara aga nke ntinye ike, ma nke anyị na-adịghị mkpa ọ bụla ozi nke Ọdịdị nke a na-arụ ọrụ a rụrụ. N'aka nke ọzọ, igbe na-acha ọcha ga-abụ netwọk yiri nke anyị wuru na njikọ dị n'etiti ntinye na ikike mmepụta dị ka atụmatụ nhazi doro anya maka ịchekwa njikọ ntinye-mpụta ekpebiela na mbụ. Okwu mmalite. ibe xi. (Ihe e dere n'ala ala peeji nke 1) Ebe kacha amị mkpụrụ maka uto nke sayensị bụ ndị e leghaara anya dị ka ala na-enweghị onye ọ bụla n'etiti ubi dị iche iche ewepụtara. p. 2 Ebe ọ bụ na Leibniz enwere ike ọ nweghị nwoke nwere ikike zuru oke maka ọrụ ọgụgụ isi nke oge ya. Kemgbe ahụ, sayensị na-arịwanye elu ọrụ nke ndị ọkachamara, na ngalaba ndị na-egosi ọchịchọ iji nwayọọ nwayọọ na-eto eto ... Taa, e nwere ndị ọkà mmụta ole na ole nwere ike ịkpọ onwe ha ndị ọkà mmụta mgbakọ na mwepụ ma ọ bụ ndị ọkà mmụta sayensị ma ọ bụ ndị ọkà mmụta ihe ndị dị ndụ na-enweghị ihe mgbochi. Nwoke nwere ike ịbụ topologist ma ọ bụ coleopterist. Ọ ga-ejupụta na jargon nke ubi ya, ọ ga-amakwa akwụkwọ ya niile na ihe niile dị na ya, ma, ugboro ugboro karịa, ọ ga-ewere isiokwu na-esote dị ka ihe dị n'aka onye ọrụ ibe ya ọnụ ụzọ atọ dị n'akụkụ ụzọ ahụ, ọ ga-atụlekwa mmasị ọ bụla na ya n'onwe ya dị ka mmebi na-enweghị isi nke nzuzo ... E nwere akụkụ nke ọrụ nkà mmụta sayensị, dị ka anyị ga-ahụ n'akụkụ dị iche iche nke akwụkwọ a dị iche iche. mgbakọ na mwepụ, ọnụ ọgụgụ, injinịa eletriki, na neurophysiology; nke ọ bụla otu echiche na-enweta aha dị iche iche site n'otu ọ bụla, na nke ọrụ dị mkpa ejirila okpukpu atọ ma ọ bụ quadruplicated, ebe ọrụ ndị ọzọ dị mkpa na-egbu oge site na enweghị ike n'otu mpaghara nke nsonaazụ nwere ike bụrụlarị oge gboo na mpaghara ọzọ. ụ mgbakọ na mwepụ n'ezie, mgbe ahụ ndị ọkà mmụta physiologist na-amaghị mgbakọ na mwepụ ga-enweta kpọmkwem ruo otu ndị ọkà mmụta physiology amaghị mgbakọ na mwepụ, na ọ dịghị ọzọ. Ọ bụrụ na onye ọkà mmụta sayensị nke na-amaghị mgbakọ na mwepụ na-arụkọ ọrụ ọnụ na onye na-ahụ maka mgbakọ na mwepụ nke na-amaghị physiology, onye ahụ agaghị enwe ike ịkọwa nsogbu ya n'echiche nke onye ọzọ nwere ike ịchịkwa ya, na nke abụọ agaghị enwe ike itinye azịza ya n'ụdị ọ bụla nke mbụ nwere ike ịghọta ... Nyocha kwesịrị ekwesị nke oghere oghere ndị a na map nke sayensị nwere ike ịme naanị site n'aka otu ndị ọkà mmụta sayensị nke ọ bụla nwere ọkachamara n'ọhịa ya. zuru oke ma zụọ nke ọma na ubi ndị agbata obi ya; niile na àgwà nke ịrụkọ ọrụ ọnụ, nke ịmata otu onye ọzọ omenala ọgụgụ isi, na nke na-aghọta mkpa nke onye ọrụ ibe tụrụ aro tupu o were n'ụzọ zuru ezu n'usoro okwu. Ọ dịghị mkpa ka onye na-amụ mgbakọ na mwepụ nwee nkà iji duzie nnwale physiological, ma ọ ghaghị inwe nkà ịghọta otu, ịkatọ otu, na ịtụ aro otu. Ọ dịghị mkpa ka onye na-ahụ maka ọdịdị ahụ́ ike nwee ike igosi ụfọdụ usoro mgbakọ na mwepụ, ma ọ ga-abụrịrị na ọ ga-aghọta ihe ọ pụtara na physiological ma gwa onye na-ahụ maka mgbakọ na mwepụ ihe ọ kwesịrị ile anya. Anyị rọrọ nrọ ruo ọtụtụ afọ nke ụlọ ọrụ nke ndị ọkà mmụta sayensị onwe ha, na-arụkọ ọrụ ọnụ na otu n'ime ndị a backwoods nke sayensị, ọ bụghị dị ka subordinates nke ụfọdụ oké Executive Officer, ma sonyeere site ọchịchọ, n'ezie site na ime mmụọ mkpa, ịghọta na mpaghara n'ozuzu, na-agbazinye ibe ha ike nke nghọta ahụ p. 2-4; Dị ka ekwuru na: George Klir (2001) Facets of Systems Science, p. 47-48 Banyere sociology na anthropology, ọ pụtara na mkpa ozi na nzikọrịta ozi dị ka usoro nhazi na-agabiga onye ahụ n'ime obodo. N'aka nke ọzọ, ọ bụ ihe na-agaghị ekwe omume kpamkpam ịghọta obodo ndị na-elekọta mmadụ dị ka nke ndanda na-enweghị nyocha nke ọma banyere ụzọ nkwurịta okwu ha, na anyị nwere ọganihu zuru ezu iji nweta enyemaka Dr. Schneirla n'okwu a. Maka nsogbu ndị yiri ya nke nzukọ mmadụ, anyị na-achọ enyemaka site n'aka ndị ọkà mmụta banyere ụmụ mmadụ Dr. Bateson na Margaret Mead; ebe Dr. Morgenstern nke Institute for Advanced Study bụ onye ndụmọdụ anyị na ngalaba dị ịrịba ama nke nzukọ mmadụ so na tiori akụ na ụba. Akwụkwọ nkwonkwo ya dị oke mkpa na egwuregwu Dr. von Neumann, n'agbanyeghị, na-anọchite anya ọmụmụ ihe na-adọrọ mmasị nke nzukọ ọha na eze site n'echiche nke ụzọ ndị metụtara ya, ọ bụ ezie na ọ dị iche na isiokwu nke cybernetics. Dr. Lewin na ndị ọzọ nọchitere anya ọrụ ọhụrụ na tiori nke nleba anya echiche na omume ime echiche, na Dr. F. C. S. Northrup nwere mmasị n'ịchọpụta mkpa nkà ihe ọmụma nke ọrụ anyị.

Okwu mmalite. p. 18-19 Dị ka m kwuwororị, otu n'ime ntụziaka nke ọrụ nke mpaghara echiche nke nzukọ Macy na-atụ aro ka ọ dị mkpa nke echiche na usoro nke nkwurịta okwu na usoro mmekọrịta ọha na eze. Ọ bụ ezie na usoro mmekọrịta mmadụ na ibe ya bụ nzukọ dị ka onye ọ bụla, na ọ na-ejikọta ya na usoro nkwurịta okwu, nakwa na ọ nwere ihe mgbagwoju anya nke usoro okirikiri nke ọdịdị nzaghachi na-ekere òkè dị mkpa. Nke a bụ eziokwu, ma n'ozuzu ngalaba nke anthropology na sociology na ndị ọzọ kpọmkwem ubi nke aku na uba; na ọrụ dị oke mkpa, nke anyị kwurularị, nke von Neumann na Morgenstern na tiori nke egwuregwu na-abanye n'ime echiche a. Na ndabere nke a, Dr. Gregory Bateson na Margaret Mead agbaala m ume, n'ihi oke mkpagbu nke nsogbu mmekọrịta ọha na eze na akụ na ụba nke oge ọgba aghara dị ugbu a, itinye nnukwu akụkụ nke ume m na mkparịta ụka nke akụkụ a nke cybernetics.

Okwu mmalite. p. 24. Ka ekwuru ... na ihe dị mkpa dị iche n'etiti ụzọ anyị na-eji ụbụrụ na igwe bụ na igwe e zubere maka ọtụtụ ndị na-aga n'ihu na-agba ọsọ, ma ọ bụ na-enweghị ihe ọ bụla ọzọ, ma ọ bụ na a kacha nta, oke ntụaka, na na ọ nwere ike ikpochapụ n'etiti ndị dị otú ahụ na-agba ọsọ; mgbe ụbụrụ, na N'ezie nke ọdịdị, mgbe ọbụna mkpokọta ekpochapụ ya gara aga ndekọ. Ya mere ụbụrụ, n'okpuru ọnọdụ nkịtị, ọ bụghị analogue zuru oke nke igwe kọmputa kama ọ bụ analogue nke otu ọsọ na igwe dị otú ahụ. Anyị ga-ahụ ma emechaa na okwu a nwere mmetụta miri emi na psychopathology na na isi mgbaka. V. Igwe kọmpụta na sistemụ akwara. p. 121. Ụbụrụ na-arụ ọrụ adịghị ezobe echiche “dị ka imeju si eme bile,” dị ka ndị na-ahụ maka ihe onwunwe na mbụ kwuru, ma ọ bụ na-ewepụta ya n’ụdị ume, dị ka uru ahụ na-ewepụta ọrụ ya. Ozi bụ ozi, ọ bụghị ihe ma ọ bụ ume. Ọ dịghị ịhụ ihe onwunwe n'anya nke na-ekwenyeghị na nke a nwere ike ịdị ndụ ugbu a.

Igwe kọmpụta na sistemụ akwara. p. 132. Ihe na-esi ísì ụtọ nke ndanda na-ahụ ka ọ na-eduga n'omume omume dị oke mma; ma uru nke ihe mkpali dị mfe, dị ka isi ísì, maka ịnye ozi na-adabere ọ bụghị nanị na ozi nke mkpali ahụ na-enye n'onwe ya kamakwa na usoro ụjọ ahụ dum nke onye na-ezipụ na onye na-anata ihe mkpali ahụ. Ka e were ya na ahụrụ m onwe m n’ime ọhịa nwere onye obi ọjọọ nwere ọgụgụ isi nke na-enweghị ike ịsụ asụsụ m na onye m na-enweghị ike ịsụ. Ọ bụrụgodị na e nweghị koodu asụsụ ogbi ọ bụla nke anyị abụọ na-akpa, apụrụ m ịmụta ọtụtụ ihe n’aka ya. Naanị ihe m ga-eme bụ ịmụrụ anya maka oge ndị ahụ mgbe ọ na-egosi akara nke mmetụta uche ma ọ bụ mmasị. M wee na-atụgharị anya m gburugburu, ikekwe na-aṅa ntị n'ụzọ pụrụ iche na ntụziaka nke ilekiri ya, na-echekwa ihe m na-ahụ ma ọ bụ ihe m na-anụ. N'oge na-adịghị anya, m ga-achọpụta ihe ndị dị ya mkpa n'anya ya, ọ bụghị n'ihi na o jiri asụsụ gwa m ha, kama n'ihi na mụ onwe m ahụwo ha. N'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, mgbaàmà na-enweghị ihe dị n'ime ime nwere ike nweta ihe ọ pụtara n'uche ya site n'ihe ọ na-ahụ n'oge ahụ, ma nwee ike nweta ihe ọ pụtara n'uche m site n'ihe m hụrụ n'oge ahụ. Ikike nke o nwere iji wepụta oge nke m pụrụ iche, nlebara anya na-arụsi ọrụ ike bụ n'onwe ya asụsụ dị iche iche na ohere dị ka oke echiche nke anyị abụọ nwere ike ịgụnye. Ya mere, ụmụ anụmanụ na-elekọta mmadụ nwere ike inwe ụzọ nkwurịta okwu na-arụsi ọrụ ike, nwere ọgụgụ isi, na-agbanwe agbanwe ogologo oge tupu mmepe asụsụ.

Vill, Ozi, Asụsụ, na Society. p. 158. Dị ka ọ dị n'ihe banyere onye ọ bụla, ọ bụghị ozi niile dị n'ọsọ n'otu oge ka a na-enweta n'enweghị mgbalị pụrụ iche. E nwere a maara nke ọma ọchịchọ nke ụlọ akwụkwọ na-akụchi site na olu nke ha; nke sayensị ịzụlite dị otú ahụ a n'ókè nke ọpụrụiche na ọkachamara na-emekarị agụghị akwụkwọ na-abụghị nke ya nkeji ọpụrụiche. Dr. Vannevar Bush atụwo aro ka a na-eji ígwè ọrụ eme ihe maka ịchọ ihe site n'ọtụtụ ihe. O nwere ike ịbụ na ndị a nwere ojiji ha, mana enwere oke site na enweghị ike ịhazi akwụkwọ n'okpuru isiokwu a na-amaghị ama ọ gwụla ma otu onye amatala mkpa isi okwu ahụ maka akwụkwọ ahụ. N'ọnọdụ ebe isiokwu abụọ nwere otu usoro na ọdịnaya ọgụgụ isi mana ha nọ na mpaghara ndị kewara ekewa, nke a ka na-achọ ụfọdụ onye nwere mmasị katọlik nke Leibnizian. VIII. Ozi, Asụsụ, na Society. p. 158. Dị ka ọ dị n'ihe banyere onye ọ bụla, ọ bụghị ozi niile dị n'ọsọ n'otu oge ka a na-enweta n'enweghị mgbalị pụrụ iche. E nwere a maara nke ọma ọchịchọ nke ụlọ akwụkwọ na-akụchi site na olu nke ha; nke sayensị ịzụlite dị otú ahụ a n'ókè nke ọpụrụiche na ọkachamara na-emekarị agụghị akwụkwọ na-abụghị nke ya nkeji ọpụrụiche. Dr. Vannevar Bush atụwo aro ka a na-eji ígwè ọrụ eme ihe maka ịchọ ihe site n'ọtụtụ ihe. O nwere ike ịbụ na ndị a nwere ojiji ha, mana enwere oke site na enweghị ike ịhazi akwụkwọ n'okpuru isiokwu a na-amaghị ama ọ gwụla ma otu onye amatala mkpa isi okwu ahụ maka akwụkwọ ahụ. N'ọnọdụ ebe isiokwu abụọ nwere otu usoro na ọdịnaya ọgụgụ isi mana ha nọ na mpaghara ndị kewara ekewa, nke a ka na-achọ ụfọdụ onye nwere mmasị katọlik nke Leibnizian. VIII. Ozi, Asụsụ, na Society. p. 158 Ojiji mmadụ ji mmadụ (1950) Norbert Wiener (1950) Ojiji mmadụ ji mmadụ: Cybernetics na Society. edegharịrị na 1954. Ọ bụ nkọwapụta nke akwụkwọ a ka ọha mmadụ nwere ike ịghọta naanị site na nyocha nke ozi na akụrụngwa nkwukọrịta nke ya; na na n'ọdịnihu mmepe nke ozi ndị a na ụlọ ọrụ nkwurịta okwu, ozi dị n'etiti mmadụ na igwe, n'etiti igwe na mmadụ, na n'etiti igwe na igwe, ga-ekere òkè na-abawanye ụba. p. 16 Ibi ndụ nke ọma bụ ibi na ozi zuru oke. p. 17-18 Ọ bụ akwụkwọ akụkọ m na ọrụ anụ ahụ nke onye dị ndụ na ọrụ nke ụfọdụ igwe nzikọrịta ozi ọhụrụ bụ otu n'otu n'otu na mbọ ha na-eme iji chịkwaa entropy site na nzaghachi. Ha abụọ nwere ndị na-anabata ihe mmetụta dị ka otu ọkwa n'ime usoro ọrụ ha: ya bụ, n'ime ha abụọ enwere ngwa pụrụ iche maka ịnakọta ozi sitere na ụwa dị n'ogo dị ala, na ime ka ọ dị na ọrụ nke onye ma ọ bụ nke igwe. N'okwu abụọ a, a naghị ewere ozi dị na mpụga nke ọma, kama site na nke ime na-agbanwe ike nke ngwa, ma ọ dị ndụ ma ọ bụ nwụrụ anwụ. A na-atụgharị ozi ahụ ka ọ bụrụ ụdị ọhụrụ dị maka ọkwa ọzọ nke arụmọrụ. Na ma anụmanụ ma igwe a na-arụ ọrụ a ka ọ dị irè na ụwa dị n'èzí. N'ime ha abụọ, ihe omume ha rụrụ na mpụga ụwa, ọ bụghị naanị ihe ha bu n'obi, ka a na-akọghachi azụ na ngwa nhazi etiti. Nke a mgbagwoju nke omume na-eleghara anya site nkezi nwoke, na karịsịa adịghị arụ ọrụ na o kwesịrị na anyị na-emekarị nyocha nke ọha mmadụ; n'ihi na dị nnọọ ka onye n'otu n'otu anụ ahụ zaghachi nwere ike hụrụ si a si ele ihe anya, otú ahụ ka organic nzaghachi nke ọha mmadụ n'onwe ya. Anaghị m apụta na onye ọkà mmụta mmekọrịta ọha na eze amaghị ịdị adị na ọdịdị dị mgbagwoju anya nke nkwukọrịta n'ime ọha mmadụ, ma ruo n'oge na-adịbeghị anya ọ na-eleda anya n'ókè ha bụ ciment nke na-ejikọta akwa ya. p. 26-27 dịka ekwuru na: Felix Geyer, Johannes van der Zouwen, (1994) "Norbert Wiener na Social Sciences", Kybernetes, Vol. 23 Iss: 6/7, p.46 - 61 Ihe ọtụtụ n'ime anyị na-aghọtaghị bụ na narị afọ anọ gara aga bụ oge pụrụ iche n'akụkọ ihe mere eme nke ụwa. Otú mgbanwe ndị a si were mee bụ ihe atụ n'akụkọ ihe mere eme nke mbụ, dịkwa ka ọdịdị mgbanwe ndị a dị. Nke a bụ akụkụ nke nsonaazụ nkwukọrịta na ụbara, kamakwa nke inwekwu ikike n'elu okike, nke dị na mbara ala nwere oke dị ka ụwa, nwere ike gosipụta n'ikpeazụ ịbụ ịgba ohu nke okike. Maka ka anyị na-esi n'ụwa pụta, anyị na-ahapụ ntakịrị, na n'ikpeazụ, anyị ga-akwụ ụgwọ anyị ji n'oge nke nwere ike na-adịghị mma maka nlanarị anyị. II. Ọganihu na Entropy. p. 46 Ọganihu na-enye ọ bụghị naanị ohere ọhụrụ maka ọdịnihu mana mgbochi ọhụrụ. Ọ dị ka a ga - asị na ọganihu n'onwe ya na ọgụ anyị na-alụso mmụba nke entropy intrinsically ga-akwụsị n'ụzọ mgbada nke anyị na-agbalị ịgbanahụ. II. Ọganihu na Entropy. p. 46-47 Ka anyị nwee obi ike ihu mbibi nke mmepeanya anyị n'ikpeazụ ka anyị nwere obi ike ihu n'ezie mbibi nke onwe anyị. Okwukwe dị mfe na-aga n'ihu abụghị nkwenye siri ike nke ike, mana otu bụ nke nnabata wee bụrụ nke adịghị ike. II. Ọganihu na Entropy. p. 47 Anyị bụ naanị whirlpools n'ime osimiri nke mmiri na-eru mgbe nile. Anyị abụghị ihe na-adịgide adịgide, mana ụkpụrụ na-adịgide adịgide n'onwe ha. V. Nhazi dị ka ozi. p. 96 Ruo mgbe anyị n'ime obodo ekpebiela n'uche anyị na ihe anyị chọrọ n'ezie bụ mgbaghara, ma ọ bụ iwepụ, ma ọ bụ mgbanwe, ma ọ bụ nkụda mmụọ nke ndị nwere ike ime mpụ, anyị agaghị enweta nke ọ bụla n'ime ihe ndị a, kama ọ bụ naanị mgbagwoju anya nke mpụ na-ebute mpụ. VI. Iwu na nzikọrịta ozi. p. 110 Ọbọdọ ahụ ga-enwe nchebe kachasị ukwuu nke ọnọdụ ozi na nke sayensị zuru oke iji gboo ihe ndị a ga-etinye na ya-mba nke a ghọtara nke ọma na ozi dị mkpa dị ka ọkwa na usoro na-aga n'ihu nke anyị na-ekiri ụwa dị n'èzí, na-eme ihe nke ọma na ya. N'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, ọ nweghị nyocha sayensị ọ bụla, nke ejiri nlezianya dekọọ na akwụkwọ na akwụkwọ, wee tinye n'ọbá akwụkwọ anyị nwere akara nzuzo, agaghị ezuru iji chebe anyị ruo ogologo oge ọ bụla n'ụwa ebe ọkwa ozi dị irè na-aga n'ihu na-aga n'ihu. VII. Nzikọrịta ozi, nzuzo na amụma ọha. p. 121-122 Anyị nọ n'ọnọdụ nwoke ahụ nwere naanị ebumnuche abụọ na ndụ. Otu bụ imepụta ihe mgbaze zuru ụwa ọnụ nke ga-agbaze ihe ọ bụla siri ike, nke abụọ bụ imepụta akpa ụwa nke ga-ejide mmiri ọ bụla. Ihe ọ bụla onye na-emepụta ihe a mere, ọ ga-enwe nkụda mmụọ. VII. Nzikọrịta ozi, nzuzo na amụma ọha. p. 129 Ihe mgbe ụfọdụ na-ewe m iwe na mgbe niile na-akụda ma na-ewute m bụ mmasị nke nnukwu ụlọ akwụkwọ nke mmụta maka dravative dị iche na nke mbụ, n'ihi na omenala na mkpa nke nwere ike duplicated na ọtụtụ mbipụta kama ọhụrụ na dị ike, na maka efe efe correctness na mmachi nke akporo na usoro kama maka eluigwe na ala ọhụrụ na ịma mma, n'ebe ọ bụla a pụrụ ịhụ ya. VIII. Ọrụ nke ọgụgụ isi na ọkà mmụta sayensị. p. 135 Ọrụ ọ bụla nke na-asọ mpi ọrụ ohu ga-anabata ọnọdụ akụ na ụba nke ọrụ ohu. p. 162 Echiche nke ọdachi bụ na ụwa abụghị obere akwụ na-atọ ụtọ nke e mere maka nchebe anyị, ma nnukwu gburugburu ebe obibi na-emegiderịta onwe ya, nke anyị nwere ike nweta nnukwu ihe nanị site n'ịgbachitere chi; ma na nnupụisi nke a na-apụghị izere ezere na-eweta ntaramahụhụ nke ya. X. Ụfọdụ igwe nzikọrịta ozi na ọdịnihu ha. p. 184 Okwukwe nke anyị na-agbaso n'iwu nke sitere n'èzí abụghị okwukwe, na obodo nke na-adabere na nkwenkwe ụgha dị otú ahụ ga-emebi onwe ya n'ihi ahụ mkpọnwụ nke enweghị nkà mmụta sayensị na-eto eto na-etinye n'ahụ ya. XI. Asụsụ, Ọgbaghara, na Jam. p. 193 Abụ m onye ọkà mmụta mgbakọ na mwepụ, ndụ ikpeazụ nke onye prodigy (1953) Norbert Wiener (1953) Abụ m onye ọkà mmụta mgbakọ na mwepụ, ndụ ikpeazụ nke onye na-eme ihe nkiri. MIT Press, Cambridge, MA. 2e ed. Ugboro abụọ, 1956: Akaụntụ akụkọ ndụ nke afọ ndị tozuru etozu na ọrụ Norbert Wiener na aga n'ihu nke akụkọ banyere nwata ya na Ex-prodigy Fisiks bụ ugbu a nnukwu echiche ele mmadụ anya n'ihu nke ọ nwebeghị onye nwere ike ịkọwapụta n'ezie na n'ụzọ doro anya. Ekwuwo nke ọma na ọkà mmụta physicist nke oge a bụ onye na-ahụ maka ihe gbasara quantum na Mọnde, Wednesde, na Fraịdee na nwa akwụkwọ nke echiche ike ndọda na Tuesday, Tọzdee, na Satọde. Na Sunday ọ na-ekpe ekpere. . . na mmadụ ga-ahụ ngbanwe n'etiti echiche abụọ ahụ. p. 109 Anyị ndị ọkachamara mgbakọ na mwepụ na-arụ ọrụ na-enweghị ihe ọ bụla dị oké ọnụ karịa akwụkwọ na ikekwe ink nke ndị na-ebi akwụkwọ na-emekọrịtara nke ọma n'eziokwu ahụ bụ na, ọ bụrụ na anyị na-arụ ọrụ n'ubi na-arụsi ọrụ ike, nchọpụta anyị ga-amalite na-agwụcha n'oge a na-ede ha ma ọ bụ ọbụna n'oge a tụrụ ime. Anyị maara na ruo ogologo oge ihe niile anyị na-eme agaghị abụ ihe ọ bụla ma ọ bụghị ihe ọ bụla ma ọ bụ na-awụlikwa elu ebe maka ndị nwere uru nke na-ama mara nke anyị kacha pụta.

Nke a bụ nkọwa nke apothegm a ma ama nke Newton, mgbe o kwuru, sị, "Ọ bụrụ na ahụla m karịa ndị ọzọ, ọ bụ n'ihi na m guzoro n'ubu ndị dike". p. 266 Enweghị ike ịnweta echiche dị ịrịba ama nke nhazi n'ụwa ebe ihe niile dị mkpa na ọ dịghị ihe na-adabere na ya' p. 322; Kwuru na: Walter F. Buckley (1967) Sociology and modern system theory. p. 82 Ex-Prodigy: Oge m bụ nwata na ntorobịa (1964) Uru ya bụ na mgbakọ na mwepụ bụ ubi nke mmejọ mmadụ na-egosi nke ọma nke ọma ma nwee ike iji mpịaji pensụl dozie ma ọ bụ hichapụ ya. Ọ bụ ubi a na-ejikarị atụnyere chess, mana ọ dị iche na nke ikpeazụ n'ihi na ọ bụ naanị oge kacha mma mmadụ nwere na-agụta ọ bụghị nke kacha njọ mmadụ. Otu nlebara anya nwere ike ịla n'iyi egwuregwu chess, ebe otu ụzọ ịga nke ọma na nsogbu, n'etiti ọtụtụ ndị abanyela na nkata mkpofu, ga-eme ka onye na-ahụ maka mgbakọ na mwepụ mara aha. Mgbakọ na mgbakọ na mwepụ dị oke ọrụ ike na enweghị ịkpọ ubi iji dọọ ndị ọ na-adịghị enye nnukwu ụgwọ ọrụ. Ụgwọ ọrụ ndị a bụ kpọmkwem otu agwa dị ka nke onye na-ese ihe. Ịhụ ihe siri ike na-adịghị agbanwe agbanwe na-adị ndụ na ihe ọ pụtara bụ Pygmalion, ma ihe ahụ ọ̀ bụ nkume ma ọ bụ nke siri ike, mgbagha yiri nkume. Ịhụ ihe pụtara na nghọta na-abịa ebe enweghị ihe ọ pụtara na enweghị nghọta bụ ịkekọrịta ọrụ nke demiurge. Ọnweghị oke nhazi teknụzụ na enweghị ọrụ ọ bụla nwere ike dochie oge okike a, ma ọ bụ na ndụ onye mgbakọ na mwepụ ma ọ bụ nke onye na-ese ihe ma ọ bụ onye na-egwu egwu. Ejikọtara ya na ya bụ ikpe nke ụkpụrụ, yiri nnọọ ikpe nke ụkpụrụ nke onye na-ese ihe ma ọ bụ onye na-agụ egwú. Ma onye na-ese ihe ma onye na-amụ mgbakọ na mwepụ enweghị ike ịgwa gị ihe mejupụtara ihe dị iche n'etiti obere ọrụ dị mkpa na obere mkpasu iwe; ma ọ bụrụ na ọ nweghị ike ịmata nke a n'obi nke ya, ọ bụghị onye na-ese ihe na ọ dịghị mathematician. Ọganihu nke physics mgbakọ na mwepụ mere ka onye ọkà mmụta mmekọrịta ọha na eze nwee anyaụfụ maka ike ya n'aghọtaghị nke ọma àgwà ọgụgụ isi nke nyere aka na ike a. Iji usoro mgbakọ na mwepụ sonyeere mmepe nke sayensị okike wee bụrụ usoro na sayensị mmekọrịta ọha na eze. Dị nnọọ ka ndị oge ochie na-eji ejiji na ndị omeiwu dị n'Ebe Ọdịda Anyanwụ na-enwe mmetụta na-edoghị anya na ememe anwansi na uwe ndị a ga-eme ka ha mara omenala na usoro ọgbara ọhụrụ ozugbo, otú ahụ ka ndị ọkachamara n'ihe banyere akụ na ụba zụlitere àgwà nke ịkwado echiche ha na-adịghị mma n'asụsụ nke mgbakọ na-enweghị njedebe. p. 89; akụkụ ụfọdụ zoro aka na: Herman E. Daly. Akụ na ụba Steate-State: Mbipụta nke abụọ na edemede ọhụrụ. 1977/1991 p. 4 Chineke & Golem, Inc. (1964) [T] ọdịnihu na-enye olileanya dị nta maka ndị na-atụ anya na ndị ohu ọhụrụ anyị na-arụ ọrụ ga-enye anyị ụwa nke anyị nwere ike zuru ike n'echiche. Nyere anyị aka ka ha nwere ike, mana na-efu ihe kacha mkpa maka ịkwụwa aka ọtọ anyị na ọgụgụ isi anyị. Ụwa nke ọdịnihu ga-abụ ọgụ na-achọsi ike karị megide erughị eru nke ọgụgụ isi anyị, ọ bụghị ebe dị mma nke anyị nwere ike dinara ala ka ndị ohu rọbọt anyị chere. p.69

Okwu banyere Wiener

Ọbụlagodi n'ụkpụrụ Wiener tụrụ atụ Cybernetics bụ ọrụ ahaziri nke ọma… na-amasị ndị na-agụ mgbakọ na mwepụ maka ịba ụba nke echiche ya karịa site na adịghị ike ya. Wiener ịbụ ma onye na-anọghị ya na onye na-ahụ ụzọ nso ewepụtala ọtụtụ akụkọ na-atọ ọchị. Ọfịs ya dị n'ọnụ ụzọ ole na ole gbadaa ụlọ nzukọ nke m. Ọ na-agakarị n'ọfịs m ịgwa m okwu. Mgbe e bugara ụlọ ọrụ m mgbe afọ ole na ole gachara, ọ batara ịkọwa onwe ya. Ọ maghị na m bụ otu onye ahụ ọ na-eletakarị; Anọ m n'ọfịs ọhụrụ ya mere o chere na m bụ onye ọz Phyllis L. Block, onye nchịkwa gụsịrị akwụkwọ na MIT Department of Mathematics O dere ihe mgbagwoju anya na bọọdụ ahụ, wee dee '=6' na-enweghị usoro ọ bụla. Otu nwa akwụkwọ na-adịghị atụ ụjọ jụrụ ya, sị: Ị nwere ike ime nke ahụ n'ụzọ ọzọ? Ọ hapụrụ ụlọ ahụ ihe dị ka nkeji iri abụọ. Ọ lọghachiri, hichapụ '=6' wee dee =6' na-ekwu na ee n'ezie na ọ nwere ike. Gene B. Chase, akụkọ sitere na nkuzi Wiener Fourier Series na Integrals Ọ dị mkpụmkpụ na gburugburu. Ebe ọ bụ na o guzoro nso bọọdụ ahụ, ụmụ akwụkwọ nọdụrụ ala n’oche dị anya n’akụkụ ka ha nwee ike ile ihe ọ na-ede anya nke ọma. Naanị onye inyeaka nkuzi gụsịrị akwụkwọ nọ ọdụ n'etiti. Nke a ka bụ nsogbu n'ihi na Wiener na-eji aka ekpe ehichapụ mgbe ụfọdụ ihe o ji aka nri dee..

Gene B. Chase, akụkọ sitere na nkuzi Wiener Fourier Series na Integrals Ọ gara ọgbakọ na-adọba ụgbọala ya na nnukwu ebe. Mgbe ọgbakọ ahụ mechara, ọ gara nza mana chefuru ebe ọ dọwara ụgbọala ya. O chefurudị ka ụgbọ ala ya dị. Ya mere, o chere ruo mgbe a chụpụrụ ụgbọ ala ndị ọzọ niile, wee buru ụgbọ ala ahụ fọdụrụ. Akụkọ dị ka Howard Eves kọrọ Mgbe ya na ezinụlọ ya kwagara n’otu ụlọ ọhụrụ dị n’ebe dịtụ anya, nwunye ya nyere ya ntụziaka e dere ede banyere otú ọ ga-esi ruo ya, ebe ọ bụ na ọ ma na ya anọghị ya. Ma mgbe ọ na-apụ n’ọfịs ya n’ikpeazụ, ọ pụghị icheta ebe o debere akwụkwọ ya, ọ pụghịkwa icheta ebe ụlọ ọhụrụ ahụ dị. Ya mere, ọ gara n'ebe ochie ya kama. Ọ hụrụ otu nwatakịrị ma jụọ ya, "Nwa agbọghọ, ị nwere ike ịgwa m ebe Wieners kwagara?" "Ee, Papa," zara zara, "Mama kwuru na ị ga-anọ ebe a, ya mere o zitere m ka m gosi gị ụzọ ịla." Akụkọ dị ka Howard Eves kọrọ Otu ụbọchị ọ nọ ọdụ n'ụlọ ezumike ụlọ akwụkwọ, na-amụsi akwụkwọ ike na tebụl. Ọtụtụ oge ọ na-ebili, jiri nwayọọ nwayọọ laghachi azụ na akwụkwọ ahụ. Nnukwu mgbalị iche echiche e gosipụtara n'ihu ya masịrị onye ọ bụla. O sikwa n'akwụkwọ ya bilie ọzọ, mee ihe ọsọ ọsọ n'ọnụ ụlọ ahụ, ma gbakọọ otu nwa akwụkwọ. Nwa akwụkwọ ahụ kwuru, "Ezigbo ehihie, Prọfesọ Wiener." Wiener kwụsịrị, legidere anya, kụọ aka n'egedege ihu ya, kwuo "Wiener - nke ahụ bụ okwu ahụ," wee gbagaghachi na tebụl iji mejupụta okwu "wiener" na okwu mgbagwoju anya ọ na-arụ ọrụ. Akụkọ dị ka Howard Eves kọrọ Ọ gbara 150 kilomita gaa mgbakọ mgbakọ na mwepụ na Mahadum Yale. Mgbe ọgbakọ ahụ gwụchara, o chefuru na ya ji ụgbọ ala bịa, ya mere o ji bọs lọta. N’echi ya, ọ ụba ụgbọala chọpụta na ọ kpesara ndị rahoto ndị akọsara ndị uwe ojii na mgbe ọ gaghị na mmadụ zuru ụgbọala ya. Akụkọ dị ka Howard Eves kọrọ N'ọdịdị na omume, Norbert Wiener bụ onye na-enweghị atụ, dị mkpụmkpụ, na-agbanwe agbanwe, na nke myopic, na-ejikọta ihe ndị a na ọtụtụ àgwà na oke oke. Mkparịta ụka ya bụ ngwakọta nke enweghị mmasị na enweghị mmasị. Ọ bụ ogbenye na-ege ntị. Otuto onwe ya bụ egwuregwu, kwenye na ọ dịghị mgbe ọ na-ewe iwe. Ọ na-asụ ọtụtụ asụsụ, ma ọ dịghị mfe nghọta n’ime nke ọ bụla n’ime ha. Ọ bụ onye nkuzi ọjọọ ama ama. Hans Freudenthal (2008) "Wiener, Norbert", N'akwụkwọ ọkọwa okwu zuru oke nke Sayensị Biography, Charles Scribner's Sons, Detroit, 2008, p. 342-347 Ka m na-eru nso n’ọgwụgwụ nke ihe ndị m chetara ná ndụ na M.I.T., ọ gaghị ekwe omume ịghara ịkọrọ akụkọ ndị ji anya m hụ banyere otu nwoke mara mma, bụ́ Norbert Wiener, na ihe ndị ọ na-ahụ n’anya. M wee semester ọmụmụ abụọ n'okpuru Prọfesọ Wiener: otu bụ Fourier Series na Fourier Integrals, na nke ọzọ bụ, m kwere, Operational Calculus. Ọ bụ ihe doro anya na ncheta m na Prọfesọ Wiener na-abịa klaasị mgbe niile n'enweghị ndetu nkuzi ọ bụla. Ọ ga-ebu ụzọ wepụta akwa aka ya wee fesie ike na mkpọtụ imi ya. Ọ naghị elebara ndị klas ya anya, ọ naghị adịkarịkwa akpọsa isiokwu nke okwu ihu ọha ya. Ọ ga-eche bọọdụ ahụ ihu, guzoro ya nso n'ihi na ọ na-ahụ ụzọ nke ukwuu. Ọ bụ ezie na m na-anọkarị n’ahịrị ihu, o siiri m ike ịhụ ihe o dere. Ọtụtụ n'ime ụmụ akwụkwọ ndị ọzọ enweghị ike ịhụ ihe ọ bụla ma ọlị. Ọ bụ ihe na-atọ ọchị na klas ahụ ịnụ ka Prọfesọ Wiener na-agwa onwe ya, " Nke a bụ nnọọ ihe na-ezighị ezi, n'ezie." Ọ ga-ehichapụ ihe niile o dere ngwa ngwa. Ọ ga-amalite ọzọ ọzọ, na mgbe ụfọdụ na-atamu ntamu n'onwe ya, "Nke a dị mma ruo ugbu a." Nkeji ole na ole ka e mesịrị, "Nke a apụghịkwa ịbụ nke ọma," ọ ga-ehichapụkwa ya ọzọ. Nke a ọzọ, usoro nkwụsị ọzọ gara n'ihu ruo mgbe mgbịrịgba ahụ gosipụtara njedebe nke awa ahụ. Mgbe ahụ Prọfesọ Wiener ga-ahapụ ụlọ ahụ n'enweghị ọbụnadị. C.K. Jen, Ncheta nke ọkà mmụta sayensị China (1990) Dị ka mmadụ Wiener bụ ihe na-akpali akpali karịa. Amaara m ụfọdụ ndị hụrụ ihe mkpali ahụ enweghị mmasị. O nwere ike kpasuo ya iwe n'ihu ọha site n'ịtụ ọnụ site na nkuzi wee jụọ ajụjụ na-adịghị mma na mkparịta ụka ahụ, nakwa na nzuzo site n'ịkọ ozi na ndụmọdụ na mpaghara ụfọdụ dịpụrụ adịpụ site n'aka onye ya na ya na-eri nri August. Ọ na-amasị m icheta Wiener dị ka m hụrụ ya n'ime abalị na Magdalen College, Oxford, ndị otu ndị na-agụsị akwụkwọ na-agụghị akwụkwọ na-agụ akwụkwọ gbara ya gburugburu, na-ekwu okwu, na-ekwu okwu na-adịghị agwụ agwụ. Anyị niile ka daa ogbenye na ọ naghị ekwu okwu ọzọ. David George Kendall maka onwu nke Wiener na oge Hiroshima na ọrụ a ma ama nke ndị sayensị na-arụ n'ịkwalite ngwa agha atọm tụrụ ya n'anya. Ọ rụrụ ụka na nnukwu ego nke Manhattan Project mere ka e jiri bọmbụ mee ihe iji kwado itinye ego ahụ. Ma nke ahụ abụghị nanị mmanye, ọ bụghịkwa ịhụ mba n'anya. "Nrụgide nke iji bọmbụ ahụ, na ikike igbu ya zuru oke," ka o dere mgbe e mesịrị, "abụghị nanị nnukwu site n'echiche ịhụ mba n'anya kama ọ dị nnọọ ukwuu site n'echiche nke akụ na ụba nke ndị na-etinye aka na mmepe ya." Wiener echeghị na iji bọmbụ ahụ na Japan, na Orientals, enweghị ihe ọ pụtara. "Amaara m ihe karịrị otu ndị poopu na ndị Kadịnal nke sayensị etinyere n'ọrụ, amakwaara m nke ọma etu ha si eleda ndị ọbịa niile anya, ọkachasị ndị na-abụghị ndị agbụrụ Europe." David F. Noble, Forces of Production: A Social History of Industrial Automation (2011)