Isatou Touray
Isatou Touray (amụrụ na 17 Maachị 1955) bụ onye Gambian ndọrọ ndọrọ ọchịchị, onye na-akwado ọchịchị, na onye na-eme mgbanwe mmekọrịta ọha na eze. Dịka onye a ma ama na-eme mkpọsa megide ibibi akụkụ ahụ ụmụ nwanyị (FGM), ọ ghọrọ nwanyị mbụ na-azọ ọkwa onyeisiala Gambia na 2016, tupu ọ kwụsị ịkwado Adama Barrow na Coalition 2016. O mechara jee ozi na kabinet Barrow, dịka minista azụmaahịa, wee bụrụ minista ahụike. Na 15 Maachị 2019, Touray ghọrọ osote onyeisiala nke Gambia, dochie onye bu ya ụzọ, Ousainou Darboe na nnukwu mgbanwe kabinet.
Okwu ndị ọkwụrụ
[dezie]- "Anyị chọrọ mgbanwe n'ihi na ọchịchị APRC emechuola ndị Gambia ihu, na-edu mba na-eche nsogbu akụ na ụba ihu, njide na njide iwu na-akwadoghị, yana enweghị ọrụ ndị ntorobịa dị elu."
- Ana m agba ndị Gambia niile ume ka ha sonye na ntuli aka iji mee ntuli aka ka a ghara ịtụ vootu megide ọchịchị APRC.
- Aziza bụ otu osisi ejikọtara ọnụ, nke ọ bụla na-anọchite anya onye Gambia ma ọ bụ otu ndị Gambia bụ ndị, ebe ha na-ejigide ịdị n'otu ha, dị n'otu n'ebumnobi. Ha niile na-achọ otu ihe mgbaru ọsọ—iweta mgbanwe na ọganihu, na-anọchite anya ịdị n'otu na ọchịchọ nke Gambia.
- N'ime afọ iri abụọ gara aga, agaala m n'ofe obodo a, na-ezute ndị ikom na ndị inyom na-arụsi ọrụ ike n'obodo ukwu, obodo nta, na obodo nta. Aṅawo m ntị na mwute unu ma nwee mkpali miri emi site n'aka unu, ndị Gambia, na site n'ọchịchọ unu maka mgbanwe n'agbanyeghị nnukwu ihe isi ike akụ na ụba na oke na nnwere onwe na nnwere onwe nkeonwe anyị.
- Ahụla m mba Gambia ka ọ na-ada ada, ebe ụlọ ọrụ ndị na-akawanye njọ ebe ndị nọ n'ọchịchị na-eji ike steeti eme ihe n'ụzọ na-ezighị ezi iji gbasaa egwu na enweghị olileanya n'etiti ndị mmadụ. Taa, ndị Gambia enweghị nnwere onwe ikwupụta echiche ha; egwu na ụjọ, nke a na-akwalite site na iji ike steeti eme ihe n'ụzọ na-ezighị ezi, ejidela aka nke na ọtụtụ mmadụ na-elepụ anya n'ubu ha tupu ha ekwuo okwu.
- "Ọ bụrụ na a họpụta m, ekwere m na m ga-eje ozi naanị otu afọ ise, na-arụkọ ọrụ na ndị niile nwere ikike na nraranye dị mkpa iji zọpụta Gambia ka ọ na-ada n'ọnụ ọdịda."
- Achọrọ m ka anyị mepụta mba Gambia nke na-anabata obi na uche nke ndị Gambia niile nọ na mba ọzọ, gụnyere ndị hapụrụ n'ihi ihe isi ike, mkpagbu, egwu, na mmegbu ha nwetara dịka ụmụ amaala onwe ha, ndị ọchụnta ego, ndị ọkà mmụta, ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị, na ndị omenkà. Karịa ihe ọ bụla, ana m ahụ mba Gambia ọhụrụ nke ọganihu akụ na ụba, nnwere onwe, iwu, udo, na nkwụsi ike mara.
- Ọchịchị APRC afọ iri abụọ emeela ka ha ghara inwe ohere imezu ihe ha chọrọ ma mezuo ihe mgbaru ọsọ ha. Ọrụ, agụmakwụkwọ dị mma, nlekọta ahụike, na ibi ndụ dị mma obodo ha na-enweghị ike inye emeela ka ọtụtụ mmadụ tinye ihe niile n'ihe ize ndụ site n'ịgafe Mediterenian dị ize ndụ, ebe ọ dị mwute na ọtụtụ na-efunahụ ndụ ha.
- Ntuli aka gị nwere ike imeri APRC ma bụrụ ngwaọrụ iji weta mgbanwe ịchọrọ.
- Anyị ga-agba ma gbaa ndị ọrụ nkeonwe ume ka ha mepụta ohere maka ndị ntorobịa iji nweta ezigbo ndụ ma mezuo nrọ ha. Anyị aghaghị ichebe Gambia maka ụmụ anyị na ọgbọ ndị ga-abịa n'ihu, ma meghee ụzọ maka mmepe.
- Usoro ikike mmadụ ga-anọgide na-abụ isi ihe dị mkpa n'ụzọ anyị si eme ihe ka anyị na-arụ ọrụ iji weghachite ùgwù na iguzosi ike n'ezi ihe nke ndị Gambia niile na ndị họọrọ ibi na Gambia. Anyị na-agba mbọ maka ọchịchị onye kwuo uche ya na ọchịchị dị mma ka anyị na-alụso ihe ịma aka ndị na-apụta na steeti ahụ ọgụ, na-ahụ na Gambia na-ewere ọnọdụ ya kwesịrị ekwesị n'ụwa.
- Mgbe a kwaturu ọchịchị nke Republic Mbụ n'ụzọ na-akwadoghị n'iwu na mwakpo ndị agha na 1994, Yahya Jammeh, onye ọrụ ntorobịa mgbe ahụ, kwuru na ọ chọrọ ịkwụsị ọchịchị onwe ya ma katọọ ihe ọ kpọrọ ụdị ndụ dị oke njọ nke ọchịchị gara aga. Agbanyeghị, n'ụzọ dị egwu, o gbanwere iwu iji wepụ oke oge na-enweghị ndụmọdụ ndị mmadụ, na-ekwe ka ọ nọrọ n'ọchịchị ruo afọ iri abụọ.
- "Ana m ajụ oku ọ bụla iji gbanwee Gambia ka ọ bụrụ mba Alakụba, nke na-achọ ikewapụ anyị ma lụso ibe anyị ọgụ. M ga-agbachitere ma mee ka iwu anyị sikwuo ike, na-ahụ na onye Gambia ọ bụla nwere onwe ya ime okpukperechi ya dịka nkwenkwe ya si dị. Na Gambia ebe ọchịchị onye kwuo uche ya, ọchịchị ọma, na ikike mmadụ na-achị, m ga-eweghachi mpako na mmụọ nke 'Ọsọ Mmiri Ịmụmụ Ọnụ' maka ndị ya niile."
- "Enweghị m ike ime mkpebi ọ bụla n'oge a,"
- "Achọrọ m ịlaghachikwuru ndị mmadụ ka m gwa ha okwu.
- "Achọrọ m ime ka o doo anya nye ụwa na mbọ ndị a niile bụ ịkwalite ọchịchị onye kwuo uche ya na Gambia, n'ihi na anyị niile na-achọ mgbanwe, ndị bi na mba ọzọ chọkwara mgbanwe dị mma maka mba anyị."
- "Apụghị m na njikọ aka ahụ; Ihe mere n'ezie bụ na e si n'akụkụ m pụọ. Esonyere m n'ebumnobi ịrụ ọrụ n'otu iji mezuo ebumnuche nke iweta mgbanwe na Gambia—ka anyị wee wulite ọgbọ na-eto eto dị njikere iburu ọchịchị na ibu ọrụ n'ọdịnihu, ebe anyị na-emepụta gburugburu ebe ndị mmadụ ga-eme nke ọma."
- "Ekesaghị m ha nye ọha na eze n'ihi na ekwere m na ọ bụ okwu dị n'ime. Ọ dị mkpa ka anyị lebara okwu ndị a anya n'onwe anyị, ebe ọ bụ maka ịkwalite ọchịchị dị mma, ijikwa usoro ahụ, na ịrụ ọrụ dị ka ndị ndu iji mee ka Gambia gafere ọnọdụ ya ugbu a."
- N'oge nzukọ ahụ, mgbe m mechara ihe ngosi m, e nwere okwu ndị e kwuru. Eburu m ha n'uche, mgbe m lọtara nke ugboro atọ, ewepụtara m ihe niile ha tụrụ aro, ebe m kwenyere na ọ dị oke mkpa, dị mkpa, ma lebara mkpa dị n'aka anya.
- E kewapụrụ m n'akụkụ, kpagbuo m, ma kpagbuo m, mana nke ahụ emetụtaghị m n'ihi na ekwere m na esonyere m n'ebe a iji kwalite ọchịchị onye kwuo uche ya maka ndị mmadụ.
- "Akọwara m na enwere m ike ma ka bụ nhọrọ a pụrụ ịtụkwasị obi ha nwere ike ịtụkwasị obi. Anọ m ebe a ịrụ ọrụ maka ọganihu mba ahụ, ọ bụghị maka uru nkeonwe.
- Abịara m n'ọkwa onye isi ala dịka onye nọọrọ onwe ya iji kwado uche nke ndị mmadụ, na-eleba anya n'ihe ndị Gambia na-echegbu ma n'ụlọ ma n'ime obodo ọzọ.
- N'agbanyeghị mgbalị niile m mere, achọpụtara m na a naghị ama m n'ime oghere ahụ. Aghọtara m na ọ bụ otu ntụkwasị obi ma ọ bụ enweghị ya, nke dị kemgbe afọ 22, enweghị ntụkwasị obi dị n'etiti ndị otu ahụ, nakwa na a na-eche otu mmetụta a ihu ugbu a n'ebe m nọ.
- Aghọtala m ụdị usoro ahụ n'oge usoro ahụ. Ọ bụ ezie na anọ m, ọ bụ ihe na-ezighị ezi ma na-emegide ọchịchị onye kwuo uche ya; enweghị nghọta, a kpagburu m maka na etinyeghị m na ya.
- Ka ị nwee mgbakọ nke e kwesịrị isonye na ya, wee gosipụta naanị akwụkwọ e bu n'obi iji kwado isonye m ma emechaa, na-egosi na anyị anaghị akwado ọchịchị ọma.
- Anyị anaghị akwado nghọta na ịza ajụjụ. Ọ bụrụ na anyị amalite otú a, ọ bụghị ihe ọhụrụ, n'ihi na anyị na-achọ ime mgbanwe dị mma.
- A nọchiri m n'ọchịchịrị n'oge usoro ahụ niile, n'agbanyeghị na m na-agbalịsi ike isonye kpamkpam. Agbanyeghị, Oriakụ Fatoumatta Tambajang, n'ihi ihe a na-amaghị, abịaghị.
- Abụ m Dr. Isatou Touray, onye nọọrọ onwe ya na-azọ ọkwa Onyeisiala nke mba Gambia.
- N'ime afọ iri abụọ gara aga, agaala m n'ofe obodo a, na-ezute ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị na-arụsi ọrụ ike n'obodo ukwu, obodo nta, na obodo nta, ma na-ege akụkọ na ọchịchọ gị ntị.
- Anụkwala m iwe gị, mmụọ gị, ndị Gambia, na ọchịchọ siri ike gị maka mgbanwe kpaliri m ma kpalie m n'agbanyeghị ihe isi ike akụ na ụba siri ike na mmachi na nnwere onwe anyị na nnwere onwe nkeonwe anyị.
- N'ihi nchegbu miri emi maka mba Gambia na nkwa anyị maka ya, Ọganihu mba anyị, nke na-enweghị mmegbu, mmegbu, ntaramahụhụ, na mkpagbu, eleleela m anya nke ọma n'ọnọdụ dị ugbu a kemgbe ọtụtụ afọ.
- Ndị nọ n'ọchịchị na-eleghara oku maka mgbanwe ndọrọ ndọrọ ọchịchị na akụ na ụba anya. Emebere ọnọdụ maka isonye na ndọrọ ndọrọ ọchịchị n'ụzọ ga-egbochi ọtụtụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị, na-eme ka ọtụtụ ndị nwee mmetụta na ha enweghị ike. Ike karịrị akarị dị n'aka mmadụ ole na ole, anyị chọkwara ụzọ ọhụrụ isi chịkwaa ọchịchị nke gụnyere ndị mmadụ na mkpebi ndị metụtara ha. A naghị aza ndị na-eme mkpebi ajụjụ maka ihe ha mere n'aha ndị ọzọ.
- Ọ bụrụ na a họpụta m, m ga-eweghachi ikike nke ndị mmadụ, kwụsị ntaramahụhụ, ma mee ka ike na ikike kewaa. Ekwere m nkwa ije ozi naanị otu oge, nke m ga-arụkọ ọrụ na ndị otu ndọrọ ndọrọ ọchịchị niile na ndị Gambia bụ ndị dị njikere ma dị njikere iduzi mba ahụ n'ụzọ ga-egbo mkpa na ọchịchọ nke ndị mmadụ.
- N'ọrụ a, m na-achọ nkwado gị iji nyere aka wulite ọdịnihu ka mma maka anyị obodo.
- Dr Isatou Touray: Ihe Mere M Ji Chọrọ Ịbụ Onyeisiala Gambia Septemba 2, 2016
