Haggar Hilda Ampadu

Haggar Hilda Ampadu bụ onye Ghana, onye na-ahụ maka iwu na nchịkwa, onye ọkà mmụta na ngalaba pharmacoepidemiology (ọmụmụ banyere ọgwụ na mmetụta ha n’ọha mmadụ), na onye na-akwado iwu ndọrọndọrọ ọchịchị. Kemgbe afọ 2019, ọ bụ Onye Nlekọta-Ukwuu nke Ụlọ Akwụkwọ n’okpuru Ụlọ ọrụ Nyocha Ụlọ Akwụkwọ Mba (National Schools Inspectorate Authority), nke dị n’okpuru Ngalaba Agụmakwụkwọ Ghana.

Okwu Ọ Sịrị: N’ime ogologo ọrụ m, arụla m ọrụ gafee mba iri atọ na isii (36) dị na Afrịka iji mepụta ma kwalite usoro ahụike. Ọtụtụ n’ime ọrụ a metụtara nchekwa ọgwụ n’ọkwa ụwa site n’ọrụ m na World Health Organisation (WHO), nke chọpụtara m ka m ghọta nyocha ogo, ụzọ nnyefe ọgwụ, tinyere usoro na usoro ọrụ ndị ọzọ.

Site n’ọrụ a, achọpụtara m na e nwere nnukwu adịghị ike n’ihe gbasara idekọ akwụkwọ na ịrụ ọrụ site n’usoro e si achịkọta usoro n’ọtụtụ nzukọ, karịchaa n’Afrịka dum. Nchọpụta a bụ ihe kpaliri m ibanye n’ọrụ imepụta iwu na itinye ha n’ọrụ; taa, ana m arụ ọrụ iji kwalite ezi omume, ntụkwasị obi na nghọta doro anya n’ụlọ ọrụ agụmakwụkwọ Ghana. Ọrịa COVID-19 kpatara nnukwu nsogbu n’ihe gbasara nyocha ụlọ akwụkwọ anyị. Anyị ghọtara mkpa ọ dị ka mmụta na nkuzi ga-aga n’ihu n’oge a nke ihe isi ike, ya mere ka anyị wepụ echiche ọhụrụ iji malite nyocha ụlọ akwụkwọ n’ụdị nnyocha n’ịntanetị (virtual inspections). N’akụkụ nke a, n’ime mmekọrịta anyị na UNICEF-Ghana, anyị mepụtara ma bipụta Ụkpụrụ Nkuzi N’Ịntanetị Mba tinyere ntụziaka maka ụlọ akwụkwọ tupu mahadum na Eprel afọ 2020, dị ka nzaghachi nye ọrịa a na mmechi ụlọ akwụkwọ. Nke a ghọrọ ezigbo akụrụngwa bara uru nye ụlọ akwụkwọ niile n’ala Ghana n’oge ọrịa a gasịrị.

Otu n’ime ebumnuche kacha mkpa m bụ ịchọta mgbe niile ebe enwere ike imezi ka ikike na arụmọrụ nzukọ dịkwuo mma. Dịka ihe atụ, tupu oge gara aga, Ụlọ Ọrụ Nyocha Ụlọ Akwụkwọ Mba nwere usoro arụ ọrụ na nyocha nke enweghị nhazi doro anya, iji tụọ àgwà agụmakwụkwọ ụmụakwụkwọ.

Na ọnwa Juun afọ 2019, site n’aka ndị ọkachamara si IPA na DFID-Ghana—ndị mmadụ anọ so n’òtù digitization anyị—anyị gbanwere usoro nyocha ahụ ka ọ bụrụ n’ụdị kọmputa (digitised). Nke a mere ka usoro nchịkọta data dị mfe ma bụrụ nke ọsọ ọsọ. N’ihi mgbanwe a, a na-anakọta data iji kwado mkpebi ndọrọndọrọ ọchịchị n’ọkwa ụlọ akwụkwọ ozugbo, ma zipụ ya n’isi ụlọ ọrụ anyị dị na Accra maka akụkọ na nyocha. Usoro a na-eme ka e nwee ntụkwasị obi karịa n’ime akụkọ nyocha ọ bụla, n’ihi na ọ dabere n’ezi ihe àmà, ma ọ na-egbochi ikpughe onwe mmadụ na mmejọ nke nwere ike ịpụta.

Agbanyeghị, imegharị ọtụtụ n’ime usoro nyocha anyị ka ọ bụrụ n’ụdị kọmputa enyela anyị ohere ịrụ ọrụ n’agbanyeghị mgbochi ndị a. Dịka ihe atụ, site n’iji usoro statistical sampling họrọ ụlọ akwụkwọ a ga-enyocha, anyị buliri ọnụ ọgụgụ ụlọ akwụkwọ a na-enyocha kwa afọ site na ihe dị ka 50 ruo ugbu a 2,341—ọ bụ nnukwu mmeri maka anyị.

Ihe dị mkpa karịa bụ na site n’usoro a na ntinye nnukwu sampling anyị nwere, anyị nwere ike ịtụ anya ma gbasaa nsonaazụ ahụ n’enweghị ntụpọ n’ime ụlọ akwụkwọ niile dị na Ghana. Anyị ejirila mgbalị na-achọkwa idobe ọrụ mmadụ na ọrụ aka n’ime usoro anyị ka ọ dị ntakịrị. Dịka ihe atụ, ndebanye aha ụlọ akwụkwọ na usoro ịkwụ ụgwọ ugbu a bụ nke akpaka ma na-eme n’ịntanetị site na NaSIA. Nke a na-eme ka anyị nwee ike ịgbaso usoro ndị a nke ọma ma nyochaa nkwado e nyere ụlọ akwụkwọ n’agbanyeghị ebe ha dị na mba ahụ.

Anaghị m akwụsị na nke a, n’ihi na otu n’ime ihe m ji jikere bụ imezi àgwà ọrụ nke Ụlọ Ọrụ Nyocha Ụlọ Akwụkwọ site n’ịkwalite usoro na mkpebi niile ka ha bụrụ ndị na-adabere n’ezi data.