Evelyne Isaack Mbede

Evelyne Isaack Mbede bụ prọfesọ nke Sayensị Ụwa sitere na Mahadum Dar es Salaam.

Okwu ndị O kwuru

"Evelyne Isaack Mbede meriri C.N.R. Rao Award", The World Academy of Sciences (February 11, 2020)

Afọ 10 ahụ m nọrọ n’ozi bụ ahụmahụ na-atọ m ụtọ nke ukwuu, ma sayensị na-eme m obi ụtọ. Abụ m onye ọkà mmụta sayensị na nkuzi so na mmemme kachasị amasị m.
Atụghị m ya ma ọlị, o juru m anya mgbe m nwetara ọkwa ahụ, n’ihi na ọ dị m ka ọrụ m yiri nke ndị ọrụ ibe m:
Anyị ndị ọkà mmụta sayensị Tanzania na-enwekwa mmasị n'otu aka ahụ maka obodo anyị.
Ọchịchọ helium zuru ụwa ọnụ amụbaala okpukpu abụọ n'ime afọ 20 gara aga n'ihi nsonaazụ nrụpụta ọhụrụ na usoro nyocha dị ka onyonyo resonance magnetik.
Anyị kwenyere na mmiri mmiri mmiri nke Tanzania na-ezochi nnukwu mkpokọta helium.
Nke a na-anọchite anya ohere dị ukwuu maka Tanzania: ọ ga-emeghe ụzọ maka njikọta ọnụ maka ndị nchọpụta sitere na UDSM na ụlọ ọrụ nzuzo, na-aza ajụjụ nke mmasị maka mba ahụ. Ọ ga-enyere anyị aka iwulite klas ọhụrụ nke ndị ọkachamara na ngalaba dị iche iche metụtara nyocha a."

Profaịlụ nke Prof. Evelyne Mbede, Ụlọ akwụkwọ sayensị nke Tanzania

Ekpebiri m ịrara ndụ m nye sayensị n’oge m bụ nwata.
Papa m bụ onye nkụzi ụlọ akwụkwọ praịmarị. Anyị na-ege ntị na mmemme BBC ma na-agụ akwụkwọ akụkọ sayensị na mpaghara. Ọ bụ mgbe ahụ ka m malitere iche na m ga-enwe ike ịga mahadum sayensị.
Ngalaba seismology nke ngalaba anyị bụ akụkụ nke otu ọtụtụ gụnyere minista ume na otu ndị ọzọ. Anyị na-etinye aka na ndụmọdụ gọọmentị gbasara ihe egwu seismic.
Anyị na-emekwa ọzụzụ na-aga n'ihu maka ndị bi n'ebe ndị nwere tectonic dị elu, dị ka ugwu Rungwe. Mgbe ihe omume seismic gasịrị, anyị na-agbaga na mpaghara ala ọma jijiji ahụ mere iji hụ na ala ọma jijiji emetụtaghị ndị mmadụ.

N'afọ ndị na-adịbeghị anya, ngwa nke helium dị iche iche, na-abawanye ọchịchọ na uru nke gas. Ike Helium kacha dị na ngwa ya na oke okpomọkụ, n'ihi na ọ bụ naanị coolant nwere ike iru okpomọkụ dị ala karịa 15 K (-434ºF ma ọ bụ -258.15°C).
Ikike a nke ịmịnye mmiri n'obere okpomọkụ dị otú ahụ na-eme ka helium bụrụ ihe na-emepụta ọkụ eletrik. Dịka ọmụmaatụ, a na-eji helium mmiri mmiri mee ihe dị ka ihe na-ekpo ọkụ na imaging resonance magnetik, nkà na ụzụ ọganihu nke na-emepụta ihe oyiyi dị elu nke ahụ mmadụ, na-ezere mkpa radieshon.
N'ihe metụtara COVID-19, a na-eji helium na ọgwụgwọ helium-oxygen na-ekpo ọkụ maka ndị ọrịa yana na nchekwa nke ọgwụ mgbochi dị ka ihe na-ekpo ọkụ iji gboo mkpa nke friza nke oyi na-atụ na enweghị ọkụ.