Developed country
A obodo mepere emepe, mba mepere emepe''mba mepere emepe',ma ọ bụ mba mepere emepe (MEDC), bụ eze ọchịchị nwere emepe emepe akụ na ụba na mmepe akụrụngwa teknụzụ dị elu n'etiti mba ndị ọzọ.
Okwu ndị ọkwụrụ
[dezie]- Mgbe Susan Finley malitere mgbaàmà ndị yiri flu, ọ gaghị agakwuru dọkịta n'ihi na ụjọ tụrụ ya maka ọnụ ahịa ahụ. Nne na nna ochie Finley mechara hụ na ọ nwụrụ n'ụlọ ya. Ọ dị afọ 53. Finley anwụghị n'ihi Covid-19. Ọ nwụrụ na 2016 n'ihi America ahụike usoro nke mere ka ọ zere ọgwụgwọ maka flu nkịtị iji zere ụgwọ. Ọ bụ otu usoro ahụ na-eme ugbu a n'okpuru nrụgide nke ọrịa na-efe efe ka ndị ọkachamara dọrọ aka ná ntị na-abịa mana gọọmentị dara ada iji kwadebe maka. Ọ bụ usoro na-erughị eru maka okwu "mepụtara". United States of America, onye ọ bụla na-agwa anyị site na president ruo na United Nations, bụ emepere emepe akụ na ụba. Okwu ahụ, "akụ na ụba mepere emepe", na-ada ka njedebe njedebe, dị ka nwoke ahụ guzoro ọtọ ka ọ gbasasịrị ọtụtụ ugboro na ntutu isi. Ọ bụ ihe dị iche na-eme nkọwa ahụ - akụ na ụba mepere emepe nwere ike ịdị adị naanị ma ọ bụrụ na e jiri ya tụnyere ndị ibe ha [[ndị ogbenye] " na-emepe emepe". Covid-19 egosila naanị mgbawa na nnukwu ihe ịga nke ọma mkpọsa ahịa nke ngalaba US dabara na ya.
- Mona Chalabi, Coronavirus na-ekpughe otú akụ na ụba America si gbajiri agbaji n'ezie, 6 Eprel 2020, [The Guardian]".* Enwere 2.9 akwa ụlọ ọgwụ maka mmadụ 1,000 ọ bụla na United States. Nke ahụ erughị Turkmenistan (akwa 7.4 kwa 1,000), Mongolia (7.0), Argentina (5.0) na Libya (3.7). N'ezie, US nwere ọkwa 69 n'ime mba 182 [[World Health Organisation] nyochara. Enweghị akwa ụlọ ọgwụ a na-amanye ndị dọkịta n'ofe mba ahụ inye nlekọta nri n'okpuru Covid-19, na-ebuli ọnụ ọgụgụ onwu enwere ike igbochi. Ọnụọgụ America enweghịkwa mmasị n'ihe gbasara ndị dọkịta. United States nwere ndị dọkịta 2.6 n'ime mmadụ 1,000, na-etinye ya n'azụ Trinidad & Tobago (2.7), na Russia (ndị dọkịta 4.0 kwa 1,000, maka obodo a kọwara dị ka "na mgbanwe"). Ogologo ndụ mgbe a mụrụ ya dị ala na US karịa ka ọ dị na Chile ma ọ bụ China. US nwere Ọnụọgụ ọnwụ nne karịa Iran ma ọ bụ Saudi Arabia. Ọ bụghị naanị ahụike. Ịnweta ịntanetị ka mma na Bahrain na Brunei (mba abụọ UN anaghị atụle akụ na ụba mepere emepe) karịa ka ọ dị na US. Ọnụọgụ ahaghị nhata dị elu na America karịa na Mali na Yemen. Obodo dị nso na America na ahaghị nhata bụ Israel, obodo na-arụ ọrụ dị ka steeti ịkpa ókè agbụrụ. Na US nọ n'ọkwa 81st n'ụwa n'ihe gbasara nnọchite anya ndọrọ ndọrọ ọchịchị ụmụ nwanyị. Yabụ, ị nwere ohere ka mma ịme ya n'ọfịs dịka nwanyị ma ọ bụrụ na ị bi na Vietnam, ma ọ bụ Albania. Sub-Saharan Africa kacha tụnyere America - 24% nke oche na nzuko omeiwu mpaghara na-ejide ụmụ nwanyị, otu ọnụ ọgụgụ dị na US. Na United States, 83% nke ụmụ akwụkwọ gụsịrị akwụkwọ n'ụlọ akwụkwọ sekọndrị. Ọnụ ọgụgụ ahụ dị elu na Belarus, Ukraine, Kazakhstan, Barbados, Armenia, Bosnia na Herzegovina na Montenegro. Ọ nweghị mba ndị ahụ nke United Nations na-ewere dị ka “akụ na ụba mepere emepe”.
- Mona Chalabi, Coronavirus na-ekpughe otú akụ na ụba America si gbajiri agbaji n'ezie, 6 Eprel 2020, [The Guardian]".
- Ya mere, gịnị kpatara United Nations na-ewere US dị ka akụ na ụba mepere emepe mgbe ọnụ ọgụgụ nke ya na-egosi n'ụzọ doro anya na ọ bụghị? Mmadụ nwere ike na-arụ ụka na ọ bụ gbasara akụ na ụba dị mfe, ma ọ bụ gross domestic product (GDP), nke kasị obosara nke akụ na ụba, kwa onye ọ bụla. Mana ọ bụrụ na nke ahụ bụ etu mmepe, mba Europe dị ka Romania, Hungary na Slovakia ekwesịghị iru eru maka okwu a bụ "akụnụba mepere emepe" ebe Bermuda, Qatar, Singapore na China kwesịrị ime ndepụta ahụ. E wezụga nke ahụ, GDP kwa onye ọ bụla abụghị ihe a pụrụ ịdabere na ya maka ọdịmma na obodo dị ka US ebe kachasị ọgaranya 5% nke ndị mmadụ [[w:Akụkọ akụ na ụba na United States|nwere ụzọ abụọ n'ụzọ atọ nke akụ na ụba mba]. Eziokwu na-agwụ ike ka ha na-agwụ ike. Enwere otu nkwubi okwu dị mfe site na ihe a niile. Aghọgbuola anyị. A gwala anyị na America, dị ka ọtụtụ mba ndị ọzọ na-acha ọcha, kwesịrị aha "akụ na ụba mepere emepe". Ọ naghị eme ya. Ị nweghị ike ịnara nwanyị $39.95 ijide nwa ọ ka mụụrụ. Ị nweghị ike ịrụ ọrụ ụlọ ọgwụ mgbe niile n'ike ka i wee na-abawanye uru. Nchụso ego nkeonwe na sistemu arụrụ maka ọha ọha arụbeghị ọrụ nke ọma n'usoro ma ọ bụ n'ụzọ ọ bụla.Coronavirus na-ekpughe otú akụ na ụba America si gbajiri agbaji n'ezie, 6 Eprel 2020, [The Guardian]].
- Gịnị mere o ji dị mkpa ma a na-akọwa obodo ka ọ na-emepe emepe ma ọ bụ na o nweghị? N'ihi na ọ pụtara na ndị na-eme iwu ebe a nwere ike ịdọpụ uche ndị ntuli aka na-eche na ọgba aghara na-adị mgbe niile diplomatic, agha ma ọ bụ azụmahịa na-adabere mgbe n'ezie nsogbu ndị America kwesịrị imezi ngwa ngwa dị ebe a - ha bụ nsogbu ahụike na agụmakwụkwọ. A sị na e dozie nsogbu ndị ahụ nke ọma, mba ahụ agaraghị na-agbasi mgba ike ka ọ na-agba ugbu a.
- Mona Chalabi, Coronavirus na-ekpughe otú akụ na ụba America si gbajiri agbaji n'ezie, 6 Eprel 2020, [The Guardian]".
- Ọtụtụ n’ime ndị na-ede banyere enweghị mmepe na ndị a na-agụ na kọntinent Africa, Eshia, na Latin America bụ ọnụ na-ekwuchitere ụwa nke onye isi obodo ma ọ bụ bourgeois. Ha na-achọ igosi ezi nrigbu ndị isi obodo ma n'ime ma n'èzí obodo ha. Otu n'ime ihe ha na-eme iji gbagwojuru okwu a bụ itinye mba niile na-emepebeghị emepe n'otu ogige na mba niile mepere emepe n'ogige ọzọ n'agbanyeghị usoro mmekọrịta ọha na eze dị iche iche; ka okwu capitalist na socialist ghara ịbanye na mkparịta ụka ahụ. Kama nke ahụ, a na-enwe nkewa dị mfe n'etiti mba ndị mepere emepe na ndị na-abụghị ụlọ ọrụ mmepụta ihe. Ọ bụ eziokwu na ma United States na Soviet Union bụ ndị mepere emepe, ọ bụkwa eziokwu na mgbe mmadụ na-eleba anya n’ihe ndekọ ọnụ ọgụgụ, mba ndị dị ka France, Norway, Czechoslovakia, na Rumania na-adị nnọọ ná mma karịa ka nke ọ bụla n’ime ha na-adị ná mba Africa. Mana ọ dị ezigbo mkpa iji chọpụta ma ụkpụrụ ibi ndụ na mba mepere emepe bụ ngwaahịa sitere na akụrụngwa nke ya ma ọ bụ na ọ sitere na irigbu obodo ndị ọzọ. United States nwere obere akụkụ nke ndị bi n'ụwa na akụ na ụba sitere n'okike na-erigbu mana ọ na-enweta oke pasentị nke akụ na ụba nke sitere n'iji ọrụ na ihe ndị sitere n'okike nke ụwa dum.
- Mmepe na enweghị mmepe abụghị naanị okwu atụnyere, kama na ha nwekwara mmekọrịta dị n'asụsụ otu na ibe ya: ya bụ, ha abụọ na-enyere aka imepụta ibe ha site na mmekọrịta. Western Europe na Africa nwere mmekọrịta nke mere ka ebufe akụ na ụba si Africa gaa Europe. The nyefe kwere omume nanị mgbe ahia ghọrọ n'ezie mba; na nke ahụ na-eweghachi otu azụ na ngwụcha narị afọ nke iri na ise mgbe Africa na Europe dọbara na mmekọrịta ọnụ na nke mbụ—tinyere Asia na America. Akụkụ ndị mepere emepe na ndị na-emepebeghị emepe nke ngalaba ndị isi obodo ụwa ugbu a anọwo na-enwe mmekọrịta na-aga n'ihu ruo narị afọ anọ na ọkara. Esemokwu dị ebe a bụ na n'ime oge ahụ Afrịka nyere aka wulite Western Europe n'otu aka ahụ Western Europe nyere aka n'ịkwalite Africa.
