Deborah Ajakaiye

Deborah Enilo Ajakaiye (amụrụ n'afọ 1940) na Plateau Steeti, Naịjirịa bụ onye Naijiria na afu maka ọkachamara n’ihe gbasara ala na ike ụwa. Ọ bụ nwanyị mbụ prọfesọ Fiziks na Afrịka na ọrụ ya na geophysics ekerewo òkè dị mkpa na igwu ala na Naijiria.

Okwu ndi okwuru

• Ndị China achọpụtala ebe nchekwa nde barel 500 na Chad n'onwe ya na a na-etinye ọkpọkọ na Ubi Segigi, bụ ebe a na-arụ ụlọ ọrụ mmanụ, nke ga-eje ozi na Chad dum. Ọzọkwa, a chọtara barel nde 500 ọzọ na Tannit na Naịja, anyị nwere otu ụdị ala na otu ụdị olulu mmiri, nke na-eme ka o doo anya ịkwesịrị ime nyocha miri emi n’olu mmiri Chad anyị.

• Nnyocha zuru ezu na nke a na-eme n’otu oge nke ndọda maka ọmụmụ eletkromagnetik nke ókèala ndị ahụ, maka nyocha seismic 2D na seismic 3D n’ime mpaghara a hụrụ na ọ bara nnukwu uru.
• Ugbu a, anyị enweghi ezi data zuru oke iji dọta ndị na-etinye ego, ma mgbe ọmụmụ ahụ gachara, ụlọ ọrụ nwere ike ịmalite ịchọ mmanụ dabere na nchọpụta e mere.

• Obodo ọ bụla nwere amụma ọgụgụ isi gbasara akụrụngwa eke ya iji chekwaa ha. Ya mere, anyị apụghị ịkpọpụ ihe omume nke nwere ike ịbụ na anyị nwere ebe echekwara akụ, ma ngalaba maka ọrụ mmanụ, DPR, ga-ekewa ma kọwaa ebe ndị ahụ.
  • Deborah Ajakaiye on why Nigeria is intensifying surveys in river basins

• Banyere mkpokọta nnyocha n’ime Chad Basin, eziri m na nke a bụ n’ihi na e mere ọtụtụ nchọpụta n’ala ndị agbata obi dị n’akụkụ mpaghara rift.
  • [1]

• Ọdọ mmiri (Chad) dị n’akụkụ usoro Rift nke ọdịda anyanwụ na etiti Afrịka. Ụfọdụ ọdọ mmiri dị n’akụkụ ebe Rift ahụ dịka Doba, Salamar, Bongo na Chad Tannit dị na Niger, e nwere ọtụtụ nchọpụta na nchọpụta mmanụ e ji arụ ọrụ.
  • [2]

• NNPC emeela otu ọmụmụ jikọtara ọnụ banyere Ọgba mmiri Chadi na ụlọ ọrụ mba ụwa iri (10), n’oge nke a, ha wụrula olulu mmanụ iri abụọ na atọ (23) ma chọpụta ebe nwere ike inwe mmanụ na gasị.
  • [3]

• Ọrụ ndị gara aga n’akụkụ ụsọ mmiri Anambra enyebeghị ezigbo nsonaazụ, n’ihi na n’ime olulu mmanụ asatọ a kụruru n’ógbè ahụ, asaa n’ime ha nwere gasị ma naanị otu n’ime ha ka e hụrụ mmanụ, “ya mere, ka a chọrọ imekwu ọrụ n’ebe a iji tụọ ihe ọmụmụ ahụ nke ọma… n’ime Bida, Sokoto na Benue ọdụ mmiri, anyị akụbeghị olulu mmanụ ọ bụla.
  • [4]

• Nke a niile bụ akụkụ nke ọrụ a na-arụ maka nchọpụta ọhụụ miri emi n’ime obodo, ebe o kwuru na ugbu a, gọọmenti ka na-eburu ibu ọrụ niile nke ime nyocha iji gosi ihe atụ anya nke ndị olulu mmiri ahụ, n’ihi na Ụlọ ọrụ Mmanụ Ụwa ,IOCs ga-abanye n’ọrụ ahụ naanị mgbe e mesịrị.
  • [5]

• Ụlọ ọrụ mmanụ mba ụwa (IOC) na-arụ ọrụ n’ime obodo ejirila aka kwado gọọmentị n’ihe metụtara nyocha ala site n’inye data mgbe a jụrụ ha. “Ugbu a, anyị enweghi data zuru oke iji dọta ndị itinye ego, ma mgbe ọmụmụ a gachara, ụlọ ọrụ nwere ike ibido ịchọ mmanụ dabere na ihe nchọpụta e mere.
  • [6]

• Ị họpụtara isiokwu ziri ezi. Ị nọ n’ụlọ akwụkwọ kwesịrị ekwesị. Ọ ga-eme ka ị ruo ebe dị elu n’ụwa ma ọ bụrụ na i jiri ohere ọ na-enye mee ihe nke ọma—iji bụrụ ụdị onwe gị ka mma ma bụrụkwa onye ga-enyere ndị ọzọ aka.
  • Deborah Ajakaiye advised students at the Department of Physics, University of Lagos

• Mee ezigbo ọrụ n’ịmụ ihe na n’ịkụziri ihe, gosi onwe gị n’ihu ụlọ ọrụ ndị ga-akwado ọrụ gị na ngalaba ahụ site n’inye onyinye nke ngwa ọrụ dị mkpa. Ọ bụ uru ha ga-enweta, ma ọ ga-abụ mmeri n’aka abụọ — gị na ha ga-erite uru.
  • Deborah Ajakaiye advised students at the Department of Physics, University of Lagos