Gaa na ọdịnaya

Cecilia Omaile Ojabo

Sitere na Wikiquote
CeciOj

Cecilia Omaile Ojabo (amụrụ na 1960) bụbu kọmishọna na-ahụ maka ahụike na ọrụ mmadụ na steeti Benue, Nigeria. Gọvanọ Samuel Ortom webatara ya n'afọ 2015. Ọ bụkwa osote prọfesọ na-ahụ maka anya n'ụlọọgwụ Benue State University Teaching Hospital (BSUTH).

Okwu ndị okwuru

[dezie]
  • Atụmatụ a gụnyere mgbasa ozi ịgba ọgwụ mgbochi ọrịa na-aga n'ihu, bụ nke na-arụsi ọrụ ike nke ukwuu, yana ndị otu raara onwe ha nye na-arụsi ọrụ ike. Ha na-aga n'ọnụ ụzọ ruo n'ọnụ ụzọ, na-ahụ na ụmụaka nọ n'ọkwa dị iche iche na-anata ọgwụ mgbochi ọrịa megide ọrịa isii na-egbu egbu, gụnyere polio. Mgbalị a na-aga n'ihu ebutelarị Nigeria ihe dị mma. Polio bụ ọrịa na-efe efe nke na-agbasa na gburugburu ebe adịghị ọcha, mana ekele maka mmemme ịgba ọgwụ mgbochi ọrịa polio na-arụ ọrụ nke ọma, anyị nwere obi ike na a gaghị enweghachi ihe gbasara polio ọzọ.
  • N'afọ ndị na-adịbeghị anya, ngalaba ahụike anaghị arụ ọrụ dịka o kwesịrị. Usoro nlekọta ahụike na-arụ ọrụ nke ọma na-arụ ọrụ na ọkwa atọ: nlekọta mbụ, nke abụọ na nke atọ. N'ụzọ dị mwute, nlekọta ahụike mbụ arụbeghị ọrụ dị mkpa e bu n'obi ka o mee. Dị ka anyị maara, ihe dị ka pasent 80 nke ndị bi n'ime ime obodo, ebe nanị pasent 20 bi n'obodo ndịmepere emepe. Agbanyeghị, ọrụ nlekọta ahụike gbadoro anya n'obodo mepere emepe, yana pasent 80 nke ụlọ ọrụ ahụike dị ebe ahụ, na-ahapụ naanị pasenti 20 n'ime ime obodo.Nke a na-emepụta ọdịiche dị n'etiti nkesa nke ndị mmadụ na ọrụ nlekọta ahụike. Ebumnobi anyị bụ ịhụ na a na-ewusi nnyefe ahụike ike n'ebe ọtụtụ ndị mmadụ bi. Iji mezuo nke a, anyị eguzobewo otu bọọdụ na ọkwa steeti maka nlekọta ahụike nke mbụ, iji hụ na njikọ dị irè na usoro ntinye aka siri ike iji mee ka nnyefe ahụike na-adịgide adịgide.
  • Okwu a abụghị ihe pụrụ iche na steeti Benue. Enwere iwu na-enye ohere ịzụ ahịa ọgwụ ọdịnala. Anaghị m atụ aro ka anyị mechie azụmahịa ha, mana anyị ga-enyocha ma hazie ọrụ ha. Dịka na ọgwụ ọdịnala, amachibidoro ndị dọkịta mgbasa ozi omume ha n'ihi ụkpụrụ ụkpụrụ. Anyị kwesịrị ịkụziri ndị na-emepụta ihe na anabataghị mgbasa ozi n'ihe metụtara ahụike. Ọ bụ àgwà nke nsonaazụ ha kwesịrị ịdọta ndị ọrịa, ọ bụghị ịkwalite onwe ha.
  • Dịka ọmụmaatụ, ndị Hausa kwuru na gọọmentị achọghị ka ọnụ ọgụgụ ha mụbaa, na ha butere ọgwụ ndị a. Ha na-ekewapụ onwe ha ịnara ya ma ọ bụ n'efu. Ofuola gọọmentị America ego iji mee ka ọgwụ ndị a dị mana n'ihi nkwenye na enweghị nghọta ha anaghị anabata iji ọgwụ ndị ahụ.
  • Na Benue, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ obodo niile dị n'Ikyor dị na okpuru ọchịchị Kwande steeti ahụ kpuru ìsì n'ihi ọrịa Onchocerciasis. E mewo mmebi ahụ tupu e mepụta ọgwụ Metizan. E enyekwara ndị ahụ́ siri ike n'obodo ahụ ọgwụ ndị ahụ.
  • Benue bụ ebe ị kpu ìsì mmiri juru, ọ bụrụkwa na i were ya n'ihi na m werekwara ya, ikpuru agaghị ekpuchi anya gị. Ihe ndị ọzọ na-akpata ìsì dị ka glaucoma, glaucoma bụ onye iro anyị kacha njọ. Ị nwere ike ị nwe ya ma ghara ịma ruo mgbe ọkachamara gwara gị na ị nwere glaucoma wee malite ọgwụgwọ n'oge. Ọ bụrụ na glaucoma ekpuọ gị ìsì, ọ gaghị agbanwe agbanwe ma ọ bụrụ na ọrịa ndị dị ka cataract na-eme ka ị kpuo ìsì, ọ bụ ozi ọma n'ihi na ọ na-atụgharị. Yabụ na ndị mmadụ kwesịrị ịnweta ọgwụ metzan, jiri ya nyere onwe ha aka.
  • Mmemme ịgba ọgwụ mgbochi ọrịa na-arụsi ọrụ ike ma ndị na-eme ihe na-arụkwa ọrụ otu aka ahụ. Ha na-aga site n'ụlọ ruo n'ụlọ hụ na a na-enye ụmụaka ndị nọ n'afọ ahụ ọgwụ mgbochi ọrịa isii na-egbu egbu bụ polio bụ otu n'ime ha. Ya mere, omume a kwụgidere n'ihu enyela Naijiria ezigbo nsonaazụ.
  • Polio bụ ọrịa na-efe efe na ọ na-amụba ebe ị nwere ebe ruru unyi. Mana site na mmemme ịgba ọgwụ mgbochi ọrịa polio dị irè n'ala, anyị agaghị enweghachi ikpe polio ọzọ. Nke a na-agakwa maka ọrịa ụmụaka ndị ọzọ, Ọ bụrụ na gọọmentị nwere ike ịkwado mmemme ịgbasawanye na ọgwụ mgbochi, anyị ga-ekpochapụ polio na ọrịa ndị ọzọ na-egbu ụmụaka. Achọrọ m ime ka obi sie m ike na ụlọ ọrụ m ga-ahụ na ọ na-adịgide na Benue ebe a.
  • Usoro dị mfe dị ka igwu ụlọ mposi olulu ga-eme ogologo oge iji chịkwaa ọgbụgbọ. Mana ị ga-ahụ ka ha na-anyụ nsị n’ime ọhịa ma mgbe mmiri na-ezo, ọ ga-asacha ihe niile baa n’ime mmiri ha, ha ka ga-ekute ya ka ha were sie nri ma ṅụọ. Ya mere, gịnị kpatara na ha gaghị enwe ọgbụgbọ. Ya bụ, ọ bụrụ na e nwere ezigbo mmiri a na-ebugharị ebugharị na steeti ahụ na mmụta ahụike dị mfe nye obodo na àgwà ụfọdụ na-emerụ ahụ ike ha, ọ ga-akwụsị ọgbụgbọ.
  • Ahụla m ọnọdụ ebe onye ọrịa na-aga n'ụlọ ọrụ ahụike ma dọkịta anọghị ya. Ihe ọ bụla nwere ike ime, ya mere m gwara ha ka ha were ọrụ ha kpọrọ ihe ma nọrọ ebe ahụ mgbe ha kwesịrị ịnọ ebe ahụ. Ntinye ahụike dị ka ịgba bọọlụ. Ọ bụrụ na m nyefere gị bọọlụ ma ị jụ inyefe ya ebe ekwesịrị ka a ebufe ya, onye ahụ nwere ike ịnwụ ma mara na ọnwụ enweghị agbanwe.


Njiko mpụga

[dezie]
Wikipedia
Wikipedia
Wikipedia nwèrè edemede màkà: