Ayorkor Korsah

G. Ayorkor Korsah (tupu aha ya bụ G. Ayorkor Mills-Tettey) bụ onye nkuzi ukwu na kọmputa sayensị na robotics na Mahadum Ashesi dị na Ghana. Ọ bụ onye nkuzi ukwu na kọmputa sayensị na robotics n’ụlọ akwụkwọ a bụ Ashesi University, nke bụ mahadum onwe ya dị na Ghana, ebe ọ na-akụziri akwụkwọ na mpaghara ọgụgụ isi arụpụtara (artificial intelligence), robotics, algọrịdọm na mmemme kọmputa.

Okwu ọ sịrị

1. “Ebumnuche nke AFRON bụ iwulite òtù mmadụ, kwalite nkwurịta okwu n’etiti ndị nwere mmasị n’ụlọ ọrụ a, ka ha kesaa ozi na akụrụngwa, kwado ọrụ ibe ha, ma kpọọ ya n’otu ebe ka ọ bụrụ nnukwu ike nke nwere ike ime ka ihe ndị ọzọ na-adọrọ mmasị malite ịpụta. Mgbe mmadụ na-ekwu maka nke a, ị ga-amata na ọ na-atọ n’anya ịhụ na e nwere ihe na-eme gbasara robotics n’ụlọ akwụkwọ, n’ụlọ mahadum, ma eleghị anya ọbụna n’ụlọ ọrụ [n’Africa]. Ọ na-eme ka mmadụ juo anya. Ọ na-eme ka anyị ndị nọ n’Africa juo anya, ọ na-eme kwa ka ndị si mba ọzọ juo anya.”

2. “Anyị nwere ihe dị ka mmadụ na ụlọ ọrụ ruru 300 debanyere aha, nke bụ ihe na-adọrọ mmasị n’ihi na ha sitere n’ebe dị iche iche. E nwere ndị bụ ndị nchọpụta robotics n’ụlọ mahadum, ruo kwa ụmụakwụkwọ ndị nwere ike ịdị ka ha nọrọ naanị n’otu klaasị robotics n’ụlọ akwụkwọ, ma taa ha na-eme ihe dị iche kpamkpam, ma ha ka nwere mmasị n’ọrụ robotics. Ọ bụ ụzọ e ji akpọkọta onye ọbụla nwere mmasị ọ bụla gbasara robotics n’Africa.”

[1] “Anyị nwere ihe dị ka mmadụ na ụlọ ọrụ ruru 300 debanyere aha, nke na-adọrọ mmasị n’ihi na ha sitere n’ebe dị iche iche. Ụfọdụ bụ ndị nchọpụta robotics n’ụlọ mahadum, ruo ụmụakwụkwọ ndị nwere ike ịbụ na ha nọrọ naanị n’otu klaasị robotics n’ụlọ akwụkwọ, ma taa ha na-eme ihe dị iche kpamkpam, ma ka nwere mmasị n’ọrụ robotics. Nke a bụ ụzọ e ji akpọkọta onye ọbụla nwere mmasị ọ bụla gbasara robotics n’Africa.”

[2] “Ọ ga-atọ m ụtọ ịhụ ọtụtụ ụdị ngwaọrụ dị iche iche a pụrụ iji mee ihe n’ọzụzụ gbasara robotics, ọ bụghị naanị Lego Mindstorms. Ọ ga-atọkwa m ụtọ ịhụ ngwá ọrụ a mepụtara n’ụlọ, nke anyị na-ahụghị nke ukwuu ugbu a. N’ozuzu, achọrọ m ịhụ ka e tinye aka n’ọtụtụ ebe—ka ọtụtụ mmadụ soro na robotics n’ọkwa dị iche iche. Echere m na ngwá ọrụ robotics ndị dị ugbu a dị ezigbo mma ma baa uru maka ụmụakwụkwọ ka ha mụta site n’ime ha. Ọ ga-abụ ezigbo ihe ịhụ ka ihe ndị dị otú ahụ dịkwuo mfe inweta n’aka ụmụakwụkwọ mgbe ha na-arụ ọrụ dị iche iche.”

[3] “Ihe kachasị anyị hụru ugbu a bụ mmemme ọmụmụ gbasara robotics. Dịka ọmụmaatụ, n’Egypt, ha nwere mpi imepụta robots ndị nwere ike ịchọpụta ọdụdụ bọmbu n’ala. Ọ bụ ezigbo ihe atụ na-egosi otú ndị nchọpụta si ele anya iji robotics dozie nsogbu ndị metụtara mpaghara ha.”

[4] “Otu ihe gbasara robotics bụ na ọ na-agbakọta ọtụtụ ebe ọmụmụ dị iche iche. Site n’echiche agụmakwụkwọ, ị na-amụta echiche banyere ijikọta usoro dị iche iche n’otu, na ị na-amụtakwa obere ihe gbasara ngalaba dị iche iche. Ọ nwere ike bụrụ na mmadụ nwere nsogbu nke ya, nke ọ bụghị kpọmkwem chọrọ robot akpaka iji dozie ya, mana ụfọdụ akụkụ nke robotics nwere ike bụrụ ihe ga-enyere aka.”

[5] “Dịka ọmụmaatụ, nsogbu nke sensing bụ ihe dị ezigbo mkpa n’ụwa robotics. E nwere ọtụtụ nsogbu dị n’ọnọdụ anyị a pụrụ idozi ma ọ bụrụ na e nwere obere sensing karịa nke anyị nwere ugbu a: dịka ịchọpụta àgwà ikuku ma ọ bụ ịchọpụta mgbasa nke ụmụ nnụnụ na anwụnta na-ebute malaria. Nke a bụ ihe m na-agakarị na-ekwusi ụmụakwụkwọ m ike. Chere banyere robotics n’ụdị zuru oke, mana chee maka akụkụ dị iche iche nke ya, ma tụlee nke n’ime ha bara uru n’ịdozi nsogbu ịchọrọ idozi. Ihe mara mma banyere robotics bụ na ọ na-ejikọta ọtụtụ ebe ọmụmụ n’otu.”

[6] “Ọ ga-abụ ihe magburu onwe ya ịhụ ka ọtụtụ mba n’Africa na-emepụta ihe karịa, ma na-ebuga kwa ngwaahịa ndị toro ogologo karịa naanị mineral na ngwaahịa ugbo. Robotics nwere ọrụ dị mkpa na-emepụta ihe n’ụlọ ọrụ. Ọ bụ ihe mgbakọ na mwepụ dị n’etiti ihe mmadụ ga-eme site n’aka ya na ihe e kwesiri ime site n’akpaka (automation). N’ụwa ebe ụgwọ ọrụ mmadụ dị ọnụ ala, ọ ga-ewe echiche pụrụ iche iji mee ka nguzozi a dị mma. Abụ m onye na-adịghị atụ aro ka a tụfuo teknụzụ n’elu nsogbu ọ bụla ma ọ bụrụ na ọ dịghị mkpa.”

[7] “Otu mpaghara anyị chọrọ ka robots tinye aka karịa bụ n’ọrụ ugbo mmiri ala (mining), n’ihi ọnọdụ siri ike ndị ọrụ ugbo mmiri ala na-arụ ọrụ n’ime ya n’ọtụtụ mba Africa. Ihe mere n’ụbọchị gara aga banyere ọdachi ugbo mmiri ala dị na South Africa na-egosi nke a—ebe mmadụ ka na-arụ ọrụ n’okpuru ọnọdụ siri ike nke ukwuu. Ọ ga-atọ ụtọ ịhụ ka e tinye automation na robotics karịa n’ebe ahụ.”

[8] A pụtara na enwere ike itinye robótiks n’ọrụ ugbo. Ma ajụjụ bụ ma Afrịka dị njikere maka nke a ugbu a ma ọ bụ na ọ dị mkpa n’oge a, adịghị mfe ịza. N’uche m, ọ bụghị ihe doro anya ma ọ bụ ihe kwesịrị ekwesị ka e tinye robótiks n’ọrụ ugbo ugbu a.

[9] Robótiks nwekwara ike ịrụ ọrụ n’ihe gbasara nhicha na nchekwa gburugburu ebe obibi. Dị ka ihe atụ, e nwere otu oru ngo nke agaala ogologo oge na Ghana, ebe a na-egwupụta ma sachapụ ọdọ mmiri juru n’ime ihe ndị na-emebi ahụike mmadụ. Ọ ga-adị ezigbo mma ka e tinye ọtụtụ akụrụngwa akpaka n’ebe dị otu a, kama ịhapụ ka mmadụ kpọrọ ndụ ha egwu site n’ịbanye n’ihe ndị na-emerụ ahụ. Ndị a bụ ụfọdụ echiche m kpebiri ozugbo. Aga m kwuo na oge ga-ekpughe azịza ụfọdụ nke ajụjụ ndị a. [10]