Abi Daré

Abi Daré na 2022

Abimbola "Abi" Daré bụ onye odee Naijiria na onye na-ekwu okwu ọha nke bi ugbu a na Essex, England.

Okwu Ndị okwuru

Nwa nwanyị nwere olu na-ada ụda" (2020)

• Mgbe ị na-ebili kwa ụbọchị, achọrọ m ka i chetara onwe gị na echi ga-adị mma karịa taa. Na ị bụ onye bara uru. Na ị dị mkpa.

• Ị ghaghị imere ndị ọzọ ihe ọma, ọ bụrụgodị na ahụ́ adị gị mma, ọ bụrụgodị na ahụ́ adịchaghị gị mma n’ụwa nile.

• Anyị niile na-ekwu okwu dị iche n’ihi na ndụ anyị na-eto eto dị iche, ma anyị niile nwere ike ịna-aghọta ibe anyị ma ọ bụrụ na anyị ewepụta nnọọ oge gee ntị nke ọma.

• Ọ bụghị akụkọ ya. A ga-akpọ nke m akụkọ ya.

• Nne m sị na agụmakwụkwọ ga-enye m olu. Achọrọ m karịa naanị olu, Oriakụ Tia. Achọrọ m oke olu,” ka m na-ekwu, “Achọrọ m ịbanye n'otu ọnụ ụlọ, ndị mmadụ ga-anụkwa m ọbụna tupu m emepee ọnụ m ikwu okwu. Achọrọ m ibi ndụ a ma nyere ọtụtụ ndị aka ka m mee agadi ma nwụọ, m ka ga na-esi n’aka ndị m na-enyere aka.

• Achọrọ m ịgwa ya na Chineke abụghị ihe e ji nkume wuo na nkume simenti. Na Chineke abụghị maka ndị niile na-etinye n'ime ụlọ na-ekpochi ya n'ebe ahụ. Achọrọ m ka ọ mara na nanị otu ụzọ mmadụ ga-esi mara ma mmadụ ọ̀ ga-achọta Chineke ma debe ya n’obi ya bụ ileba anya otú onye ahụ si emeso ndị ọzọ ihe, ma ọ bụrụ na ọ na-emeso ndị mmadụ ihe otú ahụ Jizọs kwuru—site n’ịhụnanya, ndidi, obiọma, na mgbaghara.

• Achọrọ m ịjụ, tie mkpu, gịnị kpatara ụmụ nwanyị nọ na Nigeria ji dị ka ha na-ata ahụhụ maka ihe niile karịa ụmụ nwoke?

• Ugbu a amatala m na ịsụ Bekee nke ọma abụghị ihe e ji atụ uche nwere ọgụgụ isi na ụbụrụ dị nkọ. Bekee bụ naanị asụsụ, dị ka Yoruba na Igbo na Hausa. Ọ dịghị ihe ọ bụla banyere ya pụrụ iche, ọ dịghị ihe banyere ya na-eme ka onye ọ bụla nwere uche.

• N’ụbọchị ahụ, m na-agwa onwe m na ọ bụrụgodị na anaghị m enweta ihe ọ bụla ná ndụ a, m ga-aga akwụkwọ. Aga m agụchaa akwụkwọ praịmarị na sekọndịrị na mahadum wee bụrụ onye nkuzi n'ihi na achọghị m inwe olu ụdị ọ bụla... Achọrọ m olu na-ada ụda.

• Onye ma ihe ọzọ echi ga-eweta? Ya mere, ana m agba isi m isi ee, n'ihi na ọ bụ eziokwu, ọdịnihu na-arụ ọrụ mgbe niile, na-arụsi ọrụ ike mgbe niile na-ekpughe ihe ndị ka mma, ma ọ bụrụgodị na ọ dị ka ọ dịghị mgbe ụfọdụ, anyị nwere olileanya maka ya.

• Agụmakwụkwọ gị bụ olu gị, nwa. Ọ ga-abụ na-agwa gị okwu ọbụlagodi na ị megheghị ọnụ gị ikwu okwu. Ọ ga-ekwu okwu ruo ụbọchị Chineke ga-akpọ gị bịa.” N'ụbọchị ahụ, a na m agwa onwe m na ọ bụrụgodị na anaghị m enweta ihe ọ bụla na ndụ a, m ga-aga ụlọ akwụkwọ praịmarị na ụlọ akwụkwọ sekọndrị ma ghọọ onye nkụzi n'ihi na achọrọ m inwe ụda olu.

• Enwere m nnwere onwe nke m na-echeghị kemgbe ogologo oge. Mgbe m na-amụmụ ọnụ ọchị, ọ na-esi n'ime afọ m rịgoro wee gbasaa onwe ya na ezé m.

• Mgbe ahụ, m na-egwu mmiri n'ime osimiri nke mkpụrụ obi m, chọta mkpịsị ugodi ebe ọ nọdụrụ ala, juputara na nchara, n'okpuru osimiri ahụ, wee meghee mkpọchi ahụ. M na-egbu ikpere n'ala n'akụkụ ihe ndina m, mechie anya m, gbanwee onwe m ka ọ bụrụ iko, na-awụpụ ihe ncheta n'ime m.

• Ọ bụrụ na ọ ga-ewe mmadụ abụọ ịmụ nwa, gịnị mere na ọ bụ naanị otu onye, bụ́ nwaanyị ahụ, na-ata ahụhụ mgbe nwa ahụ na-agaghị abịa? Ọ bụ n'ihi na ọ bụ ya nwere ara na afọ maka ịtụrụ ime? Ma ọ bụ n'ihi gịnị? Achọrọ m ịjụ, tie mkpu, gịnị kpatara ụmụ nwanyị nọ na Nigeria ji dị ka ha na-ata ahụhụ maka ihe niile karịa ụmụ nwoke?

• Dee eziokwu gị, Nwada Tia kwuru. Eziokwu gị.

• Ana m adọkasị akwụkwọ ahụ, na-atụba ya n'ala. Mgbe ahụ, m na-egwu mmiri n'ime osimiri nke mkpụrụ obi m, chọta mkpịsị ugodi ebe ọ nọdụrụ na nchara, na ala nke osimiri ahụ, wee meghee mkpọchi ahụ. M na-egbu ikpere n'ala n'akụkụ ihe ndina m, mechie anya m, gbanwee onwe m ka ọ bụrụ iko, na-awụpụ ihe ncheta n'ime m.
• Mụ na nne gị nwụrụ anwụ, anyị bụ ndị ọgbọ. Chukwu ekweghi m ikere dim na nwa nkem. Chukwu ekweghi m na a na m eche gi ka gi na dim gwuchaa tupu m banye n'ime ụlọ ya. Ah, ị ga-ata ahụhụ n'ụlọ a. Jụọ Khadija, ọ ga-agwa gị na abụ m nwanyị ajọ omume. Na ara m enweghị ọgwụgwọ. "
  • (Chapter 7)
• Mgbe ị malitere ịmụ ụmụ gị, ị gaghị enwekwa mwute ọzọ.” Ọ sịrị: “Mgbe mbụ m lụrụ Morufu, achọghị m ịmụ ụmụ. M na-atụkwa egwu ịmụ nwa ngwa ngwa, na-atụ egwu ịda ọrịa site n'ibu ya. Ya mere, m na-ewere ihe, ọgwụ, iji kwụsị ime ime ịbịa. Ma ka ọnwa abụọ gachara, m na-agwa onwe m, sị, ‘Khadija, ọ bụrụ na ị mụtaghị nwa, Morufu ga-ezighachi gị n’ụlọ nna gị.’ Ya mere, m kwụsịrị ọgwụ ahụ, n’oge na-adịghịkwa anya, mụụrụ nwa m nwaanyị mbụ aha ya bụ Alafia. Mgbe m jidere ya n'aka m nke mbụ, obi m jupụtara n'ịhụnanya. Ugbu a, ụmụ m na-achị m ọchị mgbe m na-echeghịdị ịchị ọchị. Ụmụntakịrị na-enwe ọṅụ, Adunni. Ezi ọṅụ.”
  • (Chapter 10)
• Ọ meghere anya ya, nye m ọnụ ọchị dị mwute. “A sị na m bụ nwoke, mana abụghị m, yabụ m na-eme ihe ọzọ m nwere ike ime, lụọ nwoke.
  • (Chapter 12)
• Ana m ahapụ Ikati. Nke a bụ ihe m nọ na-achọ n'oge ndụ m niile, ịhapụ ebe a wee hụ otú ụwa dị n'èzí dị, ma ọ bụghị dị ka nke a. Ọ bụghị na aha ọjọọ na-eso m. Ọ bụghị dị ka onye obodo niile na-achọ n'ihi na ha chere na o gburu nwaanyị. Ọ bụghị na ọkara nke obi m na Kayus na ọkara nke ọzọ na Khadija. Edoro m isi n’ala, na-enwe mmetụta ka ọ na-eyi akwa akwa dị arọ ka ọ na-ekpuchi m. Akwa akwa nke ihere, nke iru uju, nke obi mgbu.
  • (Chapter 21)
• Mgbe ọ pụtara, ọ na-ekute ume, obi ya obosara dị ka bọọdụ, na-arị elu na ala, na-arịgo. Ọ dị ka a ga-asị na nwanyị a na-eji imi ya na-achịkọta ihe niile na-ekpo ọkụ n'èzí na-eme ka oyi na-atụ anyị. A na m eguzo n'akụkụ Maazị Kola, ahụ ya na-amakwa jijiji ka nke m. Ọbụna osisi ndị dị na ogige ahụ, okooko osisi odo, pink, na-acha anụnụ anụnụ na ogologo ifuru, ha niile na-amakwa jijiji.
  • (Chapter 23)
• Agwaghị m Nwada Tia na m lụrụ Morufu ma ọ bụ gbasara ihe niile o mere m n'ime ụlọ mgbe ọ ṅụrụ ọkụ-Cracker. Agwaghị m ya ihe mere Khadija. Agwaghị m ya n'ihi na m ga-edowe ya n'ime otu igbe n'uche m, kpochie igbe ahụ, tụba mkpịsị ugodi n'ime osimiri nke mkpụrụ obi m. Ma eleghị anya, otu ụbọchị, m ga-egwu mmiri n'ime osimiri, chọta igodo.
  • (Chapter 34 )
• Ana m adọkasị akwụkwọ ahụ, tụba ya n'ala. Mgbe ahụ, m na-egwu mmiri n'ime osimiri nke mkpụrụ obi m, chọta mkpịsị ugodi ebe ọ nọ ọdụ, juputara na nchara, na ala nke osimiri ahụ, wee mepee mkpọchi ahụ. M na-egbu ikpere n'ala n'akụkụ ihe ndina m, mechie anya m, gbanwee onwe m ka ọ bụrụ iko, na-awụpụ ihe ncheta n'ime m.
  • (Chapter 41)
• Afọ iri na ise gara aga, m na-ere ihe dị ọnụ ala site na buut m, na-aga site n'otu ebe ruo ebe, na-achọ ndị ahịa. A mụrụ m n'ime akụ na ụba. Arụla m ọrụ ike maka ihe ịga nke ọma m. M lụrụ ọgụ maka ya. Ọ dịghị mfe, karịsịa n'ihi na di m, Chief, o nweghị ọrụ. Ọ bụrụ na ị chọrọ ịdị ka m na azụmahịa, Adunni, ị ga-mkpa na-arụsi ọrụ ike nke ukwuu. Bilie banyere ihe ọ bụla ndụ tụbara gị. Ma ọ dịghịkwa mgbe, ahapụla nrọ gị. Ị ghọtara?"
  • (Chapter 42)
• Mana enwere okwu n'isi m, ọtụtụ ihe m chọrọ ikwu. Achọrọ m ịgwa Nwada Tia Ọ dị m nwute na m mere ka ọ bịa ebe a. Achọrọ m ịjụ ihe kpatara dọkịta ahụ abịaghịkwa. Gịnị kpatara na ọ bịaghị iti ihe dị ka nwunye ya? Ọ bụrụ na ọ ga-ewe mmadụ abụọ ịmụ nwa, gịnị kpatara na ọ bụ naanị otu onye, nwanyị ahụ, na-ata ahụhụ mgbe nwa ahụ na-abịaghị? Ọ bụ n'ihi na ọ bụ ya nwere ara na afọ maka ịtụrụ ime? Ma ọ bụ n'ihi gịnị? Achọrọ m ịjụ, tie mkpu, gịnị kpatara ụmụ nwanyị nọ na Nigeria ji dị ka ha na-ata ahụhụ maka ihe niile karịa ụmụ nwoke?
  • (Chapter 47)
• Agbamakwụkwọ m dị ka ihe nkiri n'ime tee-vee."
  • (Chapter 6, Page 25)
• Oji nke onye na-eru uju!”
  • (Chapter 3, Page 16)
• Anyị nwere tee-vee n'ọnụ ụlọ anyị;ọ naghị arụ ọrụ.”
  • (Chapter 1, Page 7)

Njikọ mpụga

• [1]
• [2]